Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
Bürclər - 6 İYUN
İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
İTV-də yeni təyinat

Divarlara gömülmüş sirr

Bölmə :
Köşə
Yazar :
Gülnarə Rəfiq
Yayım tarixi :
18/2/2016 [01:08]
Baxılıb :
20581 dəfə

Bu ideya ilk dəfə alman rəssamı Aram Bartxollun ağlına gəlib. Divara fləş kart salaraq onu yaxşıca bərkitmiş və prosesin başını buraxaraq əlbəttə ki, çıxıb getmişdir. Yoldan keçən hər kəs öz noutbukunu fləşə qoşub ordakı "sirli" informasiyanı oxuya da, poza da bilər, əvəzinə özününkünü yazıb çıxıb gedər. İlk baxışdan ideya çox maraqlı və cəzbedici görünür.

Layihəsinə dünya miqyası vermək üçün Bartxoll səyahətə çıxaraq bir sıra əlamətdar yerlərdə öz "işarə"lərini qoyub gedib. Sirr dolu dünyaya qoşulmaq istəyən hər kəs bir az gözdən zirək olmalı və gözlənilməz yerlərdə çıxıntılara diqqət verməlidir. Təsəvvür eləməyə çalışaq: küçəylə addımlayırsız və birdən gözlənilməz yerlərdə divardan USB konnektor çıxıntısı görürsüz. Əlbəttə ki, bu, daha çox zarafata bənzəyir və ağıla gələn ilk fikir kompüter virusları barədə olacaq. Amma bu, həm də mağarada ağzı bağlı mücrü tapmağa çox oxşadığından hər kəs ora qoşulub içindəki, bəlkə də mənasız yazıları oxumaq istəyəcək. Hər kəsin istədiyi yazını, musiqini, filmi ora yerləşdirmək imkanı olduğundan bu, bir qədər ünsiyyət üsuluna da bənzəməyə başlayır.  Təzəcə qoşulmuş fləş kart boş olurdu. Onun içində "readme.txt" adlı faylda bəzi göstərişlər qeyd edilir. Qəribə art-layihənin adı "Dead Drops", yəni boş, yaxud ölü damcılar deməkdir. Müəllifin saytı da var (deaddrops.com). O, bura dünya üzrə yerləşdiriyi USB fləşlərin xəritəsini və dəqiq ünvanlarını qeyd edib. Bu fləşlər Avropada daha çoxdur, Amerikada da, Rusiyada, Çində, hətta Sakit okean adalarında da var. Bəzi nöqtələrin artıq öz adları da var. Sayta yerləşdirilmiş manifestə əsasən "Dead Drops" anonim, offlayn və birranqlı şəbəkədir. Sirr axtarışına hər kəs qoşula bilər. Gizli yerlərdə divara gömülmüş fləşləri axtarıb ora qoşulmaq özünü 21-ci əsrin piratları kimi hiss etməyə bənzəyir. Bir qədər əvvəl, yəni texnika bu qədər inkişaf etməmişdən kəşfiyyatçılar, xəfiyyələr informasiyanı bu yolla çatdırırdılar. 

Layihəsini Nyu-Yorkda ortaya atmaqla müəllif Aram Bartxoll müasir cəmiyyətdə ünsiyyət problemlərini diqqətə çəkmək istəyirdi. Müasir cəmiyyətdə distant əlaqələr daha rahat və daha az sərfiyyatlı olduğundan insanlar canlı ünsiyyətdən imtina edir. Amma onu da deməliyik ki, İnternet olmasaydı bu layihənin mövcudluğundan heç kim xəbər tutmayacaqdı və o, bu miqyasda yayıla bilməyəcəkdi. Birinci fləşləri müəllif özü yerləşdirirdi. Onlardan ən məşhurlarından birini Bruklində Manhetten körpüsünün altında mərmər pillələrə özü yapışdırmışdı. Sonrakıları isə başqaları, çox vaxt da adı naməlum qalan adamlar yerləşdirir. 

Müasir zamanın hoqqabazlığı fonunda "Dead Drops" layihəsi o qədər də intriqalı görünmür. USB qurğunu şüşə butılkaya salmaq yapon istehsalçılarının (Hum Blank şirkəti) ağlına gəlmişdi. Bu, bir növ dənizdə qəzaya uğrayıb məktubu şüşə butılkaya salıb suya buraxmış adam təəssüratını yaradır. Kanadalı Castin Poulsen isə dostlarını şoka salmaqdan ötəri USB daşıyıcını kəsilmiş insan barmağı şəklində sifariş vermişdi. Silikon barmaqlar fərdi qaydada rəngləndiyindən çox realistik görünür və kompüterdən çıxan insan barmağı hər kəsi diksindirirdi. 

Aram Bartxoldun ümumdünya şəbəkəsi deyəsən hələ Bakıya gəlib çıxmayıb. Ya da ola bilər kimsə evində artıqlıq edən USB qurğunu harasa yerləşdirib, amma az sonra görüb ki, fləşi çırpışdırıblar. "Free Art and Technology Lab" bədii qrupun üzvü kimi Aram Bartxoll virtual və real dünyaları bir-birinə qarışdırmağı çox sevir. Orta əsrlərdə olsaydı xizəksürən papağında, yüngül gödəkcə və rükzaklı uzundraz almanı divanə sayar, Maarifçilik əsrində isə dəlilik statusu verərdilər. Amma bizim siyasi korrektli və tolerantlıq dövrümüzdə o, bir qədər epotaj yapan səviyyəli rəssam kimi qəbul edilir. Ona görə də həyatın sərt sifətində qələmlə yalançı bığ çəkmək, cəmiyyətin daz başına üstündə cücə şəkli olan panama  geydirməyi ona bağışlayırlar. Hazırda o, sinəsində "Open Internet" yazısıyla gəzişir. Mağazaların reklamlarına uyğunlaşaraq o, smartfonunu internetini daim açıq və qoşulmaq istəyən hər kəs üçün uyğun sazlayaraq Nyu-York küçələrində velosipeddə şütüyür. Sinəsindəki sayrışan hərflər hər kəsi azad və havayı internetə qoşulmağa çağırır. Bir qədər əvvəl o, Berlin zibilxanalarında vaxtını keçirmiş köhnə kompüter monitorlarını axtarıb yığır, onları noutbuka qoşaraq kompüterin keçmiş həyatından canlandırılmış kadrlardan ləzzət alırdı. Ona insan evlərindən qovulmuş yetim monitorlar küçədə soyuq baxışlarla keçib gedən adamlardan daha qiymətli gəlirdi. 
Bartxollun ümumdünya sirlər şəbəkəsi əslində ciddi və vaciblik statusu verdiyimiz şeylərə qarşı ironiya ilə baxmağı öyrədir. Sirlər şəbəkəsi gizlənqaç oynayan uşaqlar kimi heç kimə tabe deyil və heç bir qüvvə ilə idarə olunmur. Hazırda 453 fləş artıq oyundadır. Bu oyuna qoşulmaq adamların yaman xoşuna gəlib. Afrikanın ən ucqar yeri, Elizabet limanında, hətta Hind okeanında, Reyunyon adasının qayalıqlarında ekzotik ağacın yarpaqlarının gizlətdiyi dəlikdə də artıq fləş kartlar sirsevən adamları gözləməyindədir. Adamlar onlayn həyatda yaşayıb offlayn dünyaya da mesajlarını göndərirlər. 

Ümumdünya sirlər şəbəkəsi kopirayt, email yazışma, eləcə də nəzarət etməkdən havalanma dərəcəsinə çatmış hökumətlər, dünya miqyasında təbdirlər düzənləməkdən yorulmuş BMT və s. bu gün üçün həyatımızın ayrılmaz parçaları sayılan mənasızlıqlara ironiya ilə gülümsəmək deməkdir. Çünki sirlər şəbəkəsində hər şeyi insanlar özü idarə edir. Nə hüquqşünasların, nə siyasətçilərin, deputatların, nə də nəhəng bürokratik strukturun müdaxiləsinə ehtiyac da yoxdur. Ərəb baharını, Vikiliks qalmaqalını yaşamış insanlar artıq İnternet üzərində də nəzarət barədə düşünməkdədir. Əlbəttə, sirlər şəbəkəsi heç vaxt İnterneti əvəz edə bilməz. Amma o, rəqəmsel dünyada nəzarətsiz yaşamağın mümkünlüyünü sübut edir. 

Müasir insan üçün virtual dünya divarın o biri tayında yatmış qonşusu kimi real məhfumdur. Sirlər şəbəkəsinin Azərbaycanda yayılacağı hələ ki, sual altındadır. Bəzi ölkələr, məsələn, Braziliyada nə qədər həvəskarlar olsa da, bu şəbəkə yayıla bilmir. Çünki küçənin ortasında noutbuku çıxarıb naməlum USB porta qoşulmaq çox təhlükəlidir, əlindən alıb qaçarlar. Sirlər şəbəkəsinin yayılması üçün həm maddi, həm də intellektual səviyyənin paralel artması lazımdır. 

İnsan nə qədər tənha olmalıdır ki, sirrini fləşə etibar eləsin. Bu, sözünü küləyə demək, ya da kağıza yazıb dənizə atmağa bərabərdir. Tənhalıq epidemiyası ölkəmizi qəsb edəndən sonra təzə təmir edilmiş gözəl binaların arasında fləş kartlar göbələklər kimi çıxmağa başlayacaq.

Paylaş:
17/5/2018 [14:05]: Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
6/6/2017 [00:50]: Bürclər - 6 İYUN
5/6/2017 [22:06]: İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
5/6/2017 [10:36]: İTV-də yeni təyinat
5/6/2017 [10:33]: Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı
5/6/2017 [10:29]: Bakıda dəhşətli hadisə: Bardan evə gətirdiyi qadını...
5/6/2017 [10:20]: 26 yaşlı milyarderdən qeyri-adi Ramazan hədiyyəsi - VİDEO
5/6/2017 [10:17]: “Maşın”da növbəti insident
5/6/2017 [10:04]: Azərbaycan elminə ağır itki üz verib - FOTO
5/6/2017 [08:49]: İlanlar həyət və evlərə daraşıb - FOTO
5/6/2017 [08:37]: Saatlı və Qubada ev yanıb
5/6/2017 [08:33]: Putin: “ABŞ bütün dünyada siyasi proseslərə müdaxilə edir”
5/6/2017 [08:28]: Qonşu qadınlar arasında dava
5/6/2017 [08:21]: İki xalaoğlu bıçaqlandı
5/6/2017 [08:18]: Dörd ölkə Qətərlə diplomatik münasibətləri kəsdi
5/6/2017 [01:19]: Dərmandan daha təsirli olan gilas haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ
5/6/2017 [00:07]: Bürclər - 5 İYUN
4/6/2017 [23:33]: Azərbaycanda qeyri-adi toy karvanı - VİDEO
4/6/2017 [23:10]: Məşhurların siması olduğu şirkət fırıldaqçı çıxarsa...
4/6/2017 [22:54]: Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
4/6/2017 [22:42]: Toyda dava düşdü - yaralananlar var
4/6/2017 [22:18]: Azərbaycanda ağır yol qəzası - 6 nəfər yaralandı
4/6/2017 [21:51]: Ağız, tər və sidik qoxuları bu xəstəliklərin XƏBƏRÇİSİDİR
4/6/2017 [21:47]: Qardaş bacısını internetdə satışa çıxardı -Londonda
4/6/2017 [21:41]: Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
4/6/2017 [21:38]: 16 yaşlı qız intihara cəhd etdi
4/6/2017 [20:49]: Sürücülərin nəzərinə: bu yerlərdə parklanma ödənişli olacaq
4/6/2017 [20:14]: Araz Ağalarov: “Biz qənaət etməyi yaxşı bacarırıq”
4/6/2017 [19:53]: Səbəbsiz gülüş bu 4 XƏSTƏLİYİN simptomu ola bilər
4/6/2017 [19:37]: Məhəmməd peyğəmbərdən bəhs edən qalmaqallı film 2 gün sonra televiziyada göstəriləcək
4/6/2017 [19:32]: Bakıda qəribə olay: Xalası ilə xəstəxanaya gedən uşaq yoxa çıxdı
4/6/2017 [19:22]: Hökumət “Tanrıların qızılları”na göz dikdi: Trilyon dollarlıq xəzinə uğrunda MÜHARİBƏ
4/6/2017 [19:03]: Vahid Mustafayevin adı hallanan hadisəylə bağlı Rəsmi açıqlama
4/6/2017 [18:44]: Bakı aeroportunda kuryoz hadisə - Başqasının pasportuyla DSX-dən keçdi
4/6/2017 [18:32]: Göygöldə əcnəbi turistin başına iş gəldi
4/6/2017 [18:28]: Azərbaycanda DƏHŞƏT: Mühərrikin pəri sürücünün qarnını parçaladı
4/6/2017 [16:43]: Polis Vahid Mustafayevin motosiklet karvanını saxladı - FOTOLAR
4/6/2017 [16:11]: Londonun şərqində xüsusi əməliyyat keçirilir
4/6/2017 [15:18]: Natiq Əliyevin vəziyyəti ilə bağlı xəstəxanadan AÇIQLAMA
4/6/2017 [15:00]: Polisin otellərdə nikahsız vətəndaşlara qarşı reydləri barədə yazılara DİN-dən AÇIQLAMA
4/6/2017 [14:41]: “İntihar etməyə gedirəm” yazan uşağın meyiti tapıldı
4/6/2017 [14:35]: Azərbaycan prezidenti Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib
4/6/2017 [14:02]: ABŞ PKK-nın Suriya qolu ilə Rakka əməliyyatına başlayıb
4/6/2017 [13:26]: Çempionlar Liqasının final oyunu zamanı İtaliyada 1000-dən çox insan xəsarət aldı - VİDEO
4/6/2017 [13:07]: Londonda terror aktları nəticəsində ölənlərin sayı artır - VİDEO
4/6/2017 [12:34]: Rusiyanın güllələnərək öldürülənlərin sayı 9 nəfərə çatıb
4/6/2017 [12:09]: İyunun 5-ə HAVA PROQNOZU
4/6/2017 [11:58]: Nazir xəstəxanaya yerləşdirildi
4/6/2017 [11:24]: Dolların iyunun 5-nə olan məzənnəsi
4/6/2017 [11:20]: Sərxoş sürücü ağır qəza törətdi: ÖLƏN VAR
4/6/2017 [10:11]: "Zidan ömrü boyu "Real"da qala bilər"
4/6/2017 [10:00]: London polisi terrorçu olduğu ehtimal edilən üç nəfəri məhv etdi
4/6/2017 [09:53]: Rusiyada 8 nəfər güllələnərək öldürüldü
4/6/2017 [09:48]: Cəbhə xəbərləri
4/6/2017 [09:40]: Tramp Londona yardım təklif etdi
4/6/2017 [09:29]: Manilada kazinoya silahlı basqın: 36 nəfər öldü - VİDEO
4/6/2017 [09:10]: Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə birgə hərbi təlim
4/6/2017 [09:05]: Göygöl sakini körpüdən yıxıldı
4/6/2017 [09:02]: Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi keçirilir
4/6/2017 [08:57]: Londonda terror aktları: 6 nəfər öldü, 30 nəfər yaralandı
4/6/2017 [00:43]: Qeyri-adi hadisə: Göyərçin Putinə "hərbi salam" verdi -VİDEO
4/6/2017 [00:23]: Putin: "NATO-da müttəfiq yoxdur, yalnız vassallar var"
4/6/2017 [00:08]: Bürclər - 4 İYUN
3/6/2017 [23:37]: Pulun yoldan çıxardığı milyarderlər
3/6/2017 [23:15]: İnanılmaz - Körpə qocalıq sindromu ilə doğuldu
3/6/2017 [22:24]: Bakıda onlarla sakin tülkülərin hücumuna məruz qalıb
3/6/2017 [22:15]: 19 yaşlı qızını bıçaqlayıb Azərbaycandan qaçmaq istədi
3/6/2017 [22:09]: Əfqanıstanda qəbiristanlıqda partlayış: 20 ölü
3/6/2017 [21:51]: Sankt-Peterburq sakini iyun ayında donub öldü
3/6/2017 [21:43]: ABŞ-da homoseksual ata "ana" olmağa hazırlaşır
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: [email protected]