Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
Bürclər - 6 İYUN
İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
İTV-də yeni təyinat

Yerini bil - Gülnarə Rəfiq

Bölmə :
Köşə
Yazar :
Gülnarə Rəfiq
Yayım tarixi :
5/7/2012 [11:26]
Baxılıb :
2299 dəfə
Böyük-kiçik məsələsində də hər yerdə olduğu kimi güclülər haqlıdır

Dünyanın ən adi avtobusu ən adi şəhərkənarı kəndlərin birinə gedir və içindəki ən adi sərnişinləri ən adi qayğılarıyla birlikdə daşıyır. Soruşarsız ki, ən adidirsə köşə movzusu niyə olsun? Deməliyik ki, bura üçün ən adi qayda-qanunlar başqa yerlərdəki ən adi qaydalardan çox fərqlənir. Çünki bura əyalətdir”¦

Əyalət elə bir yerdir ki, yazılmamış qanunlar bəzən yazılı qanunlardan daha üstün tutulur. Ona görə də xalqın, millətin mentaliteti və xasiyyəti barədə nəticə çıxarmaq üçün ideal məkandır. Yuxarıda adı çəkilən ən adi avtobuslar çox vaxt basırıq olur. Oturacaq yerləri oturmağa namizədlərdən dəfələrlə az olduğundan xüsusi qaydada, yer verənin şəxsi keyfiyyətlərindən çıxış edərək başqa prinsiplərlə tənzimlənir. Bu günlərdə bir hadisənin şahidi oldum. Bakı kəndlərinə gedən avtobuslardan birində boşalmış oturacaqda 5-6 yaşlı uşaq oturmuşdu. Avtobus ağzınacan dolu idi. Deyək ki, uşağın yanında qoca, əldən düşmüş, ayaq üstə dayanmağa halı olmayan bir kəs yox idi ki, onu durquzmağa yetərli səbəb sayılsın. Ayaq üstə dayanan orta yaşlı kişilərdən biri var gücüylə çığırdı ki, «Bu uşağın sahibi kimdi, durquzun, böyüklərdən biri otursun!». Uşağın anası «Gəl balam, bu avtobusda sənə yer verən deyillər» deyib qucağındakı zənbilləri ayağının altındakı dolu zənbillər arasında yerləşdirib uşağını da qucağına götürdü. Uşağını bir əliylə tuturdu, çünki o biri əlini buraxsaydı zənbilin içindəkilər bütün avtobusa dağılıb ora-bura diyirlənəcəkdi.

Sonra uşağı durquzan və onunu anası arasında maraqlı deyişmə baş verdi:

- Bu uşağın oturmaq hüqüqu bu avtobusdakı bütün sərnişinlərdən irəlidir!
- Balaca uşaq otursun, amma böyüklər ayaq üstə getsin?
- Avtobusda oturacaqlar əlillər və uşaqlar üçün nəzərdə tutulub, bəyəm bilmirsiz?
- Xeyr, xanım, əlillər və əliuşaqlı qadınlar üçün.
- Belə çıxır ki, uşaq ayaq üstə durmalıdı, böyüklər oturmalıdı?

- O uşağın yeri sizin qucağınızdadır, bunu bilin!

Gərgin, hörmət sərhədlərini aşmayan bu dialoq bu yerində kəsildi və mənə sonrakı düşüncələrə təkan verdi. Gəlin bir az düşünək, biz niyə əlillərə və əliuşaqlı qadınlara yer veririk? Ümumiyyətlə nəqliyyatda bir-birinə hörmət hansı prinsiplərlə həyata keçməlidi? Yaxud qocalara hörmət dedikdə biz nəyi əsas tutmalıyıq? Əlillərə ona görə yer veririk ki, ayaq üstə getməyin təhlükəli olduğunu bilirik və gözlənilməz təkan olsa əlil özünü saxlaya bilməz yıxılar. Bu səbəbdən də qocalara yer veririk. Cavanlar ayaq üstə gedəndə özünü saxlaya bilər. Ona görə də biz uşaqlara yer verməliyik, təkcə əliuşaqlı qadınlara deyil. Bəzən qucağında uşaqla birgə cavan kişi nəqliyyata minirsə qabliyyətli adamlar durub onlara yer verir. Öz yerini başqasına verən onun yaşlı, cavan, güclü, ağıllı olduğunu düşünməməlidir. O həmin adamın bu oturacağa olan ehtiyac dərəcəsini müəyyənləşdirməlidir. Buna dilimizdə böyük-kiçik münasibəti deyilir.

Son illər əsrlər boyu böyük-kiçik hörməti kimi adlandırılan yazılmamış qanun böyüklərə hörmət səviyəsinə qədər endirilib. Təkcə böyüyə hörmət tanıyan cəmiyyət özünü nəinki kamil, heç normal da saya bilməz. Bu yerində körpəyə hörməti padşahdan artıq tutulan hədisi yada salıb min dəfə deyilmiş, çeynənmiş sözləri bir daha xatırlatmaq olar. Böyüyə hörmət nədir? Səndən ağıllı, səndən təcrübəli, səndən uzaqgörən, çox bilən və səni bir kəlməsiylə yerinə otuzdurmağa qadir olan birisinə yer vermək deməkdir. Bu, bir növ ibtidai icma quruluşunda hakimiyyətin ən güclünün əlində toplaşması və yerdə qalanın bu qüvvə qarşısında təzim etməsinə bənzəyir. Bəşəriyyət tarixinin bu məqamlarında qəbilənin zəif, qoca və balaca üzvləri yuxarı başda oturan güclülərlə müqayisədə hüquqsuz idilər. İndi biz məntiqlə artıq özümüzdən güclülərə deyil, zəiflərə hörmət mərhələsində olmalıyıq. Yəni ki, qocaya bizdən çox bildiyinə görə deyil, zəif olduğuna görə, uşağa isə köməyə ehtiyacı olduğuna görə yer verməliyik. Bu tamamilə fərqli münasibətdir. Böyüyə hörmət kimi tanadığımız qanunla müqayisədə böyük-kiçik münasibəti daha kamil yazılmamış qanundur.

Yeri gəlsə 60 yaşında kişi yerini 3 yaşlı, heç yanını oturacağa basmaq istəməyən cocuğa verə bilər. Son illər uşaqlı qadınlara kişilər deyil, qadınlar yer verməyə başlayıb. Bu da bir göstəricidir. Bizdə nəqliyyatda özündən böyüyə, özündən gözələ, özü də onların ən fərqlisinə, ən gözəçarpanına, ən çox deyinəninə və dabanları ən hündür olana yer verilir. Belə çıxır ki, biz zəifə güzəştə gedəcək dərəcədə inkişaf etməmişik və böyüklük edəcək dərəcədə böyük deyilik. Düzün desəm uşaqlara yer verə bilməyən bir cəmiyyətdə yaşamaq da o qədər xoş deyil.

Paylaş:
17/5/2018 [14:05]: Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
6/6/2017 [00:50]: Bürclər - 6 İYUN
5/6/2017 [22:06]: İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
5/6/2017 [10:36]: İTV-də yeni təyinat
5/6/2017 [10:33]: Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı
5/6/2017 [10:29]: Bakıda dəhşətli hadisə: Bardan evə gətirdiyi qadını...
5/6/2017 [10:20]: 26 yaşlı milyarderdən qeyri-adi Ramazan hədiyyəsi - VİDEO
5/6/2017 [10:17]: “Maşın”da növbəti insident
5/6/2017 [10:04]: Azərbaycan elminə ağır itki üz verib - FOTO
5/6/2017 [08:49]: İlanlar həyət və evlərə daraşıb - FOTO
5/6/2017 [08:37]: Saatlı və Qubada ev yanıb
5/6/2017 [08:33]: Putin: “ABŞ bütün dünyada siyasi proseslərə müdaxilə edir”
5/6/2017 [08:28]: Qonşu qadınlar arasında dava
5/6/2017 [08:21]: İki xalaoğlu bıçaqlandı
5/6/2017 [08:18]: Dörd ölkə Qətərlə diplomatik münasibətləri kəsdi
5/6/2017 [01:19]: Dərmandan daha təsirli olan gilas haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ
5/6/2017 [00:07]: Bürclər - 5 İYUN
4/6/2017 [23:33]: Azərbaycanda qeyri-adi toy karvanı - VİDEO
4/6/2017 [23:10]: Məşhurların siması olduğu şirkət fırıldaqçı çıxarsa...
4/6/2017 [22:54]: Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
4/6/2017 [22:42]: Toyda dava düşdü - yaralananlar var
4/6/2017 [22:18]: Azərbaycanda ağır yol qəzası - 6 nəfər yaralandı
4/6/2017 [21:51]: Ağız, tər və sidik qoxuları bu xəstəliklərin XƏBƏRÇİSİDİR
4/6/2017 [21:47]: Qardaş bacısını internetdə satışa çıxardı -Londonda
4/6/2017 [21:41]: Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
4/6/2017 [21:38]: 16 yaşlı qız intihara cəhd etdi
4/6/2017 [20:49]: Sürücülərin nəzərinə: bu yerlərdə parklanma ödənişli olacaq
4/6/2017 [20:14]: Araz Ağalarov: “Biz qənaət etməyi yaxşı bacarırıq”
4/6/2017 [19:53]: Səbəbsiz gülüş bu 4 XƏSTƏLİYİN simptomu ola bilər
4/6/2017 [19:37]: Məhəmməd peyğəmbərdən bəhs edən qalmaqallı film 2 gün sonra televiziyada göstəriləcək
4/6/2017 [19:32]: Bakıda qəribə olay: Xalası ilə xəstəxanaya gedən uşaq yoxa çıxdı
4/6/2017 [19:22]: Hökumət “Tanrıların qızılları”na göz dikdi: Trilyon dollarlıq xəzinə uğrunda MÜHARİBƏ
4/6/2017 [19:03]: Vahid Mustafayevin adı hallanan hadisəylə bağlı Rəsmi açıqlama
4/6/2017 [18:44]: Bakı aeroportunda kuryoz hadisə - Başqasının pasportuyla DSX-dən keçdi
4/6/2017 [18:32]: Göygöldə əcnəbi turistin başına iş gəldi
4/6/2017 [18:28]: Azərbaycanda DƏHŞƏT: Mühərrikin pəri sürücünün qarnını parçaladı
4/6/2017 [16:43]: Polis Vahid Mustafayevin motosiklet karvanını saxladı - FOTOLAR
4/6/2017 [16:11]: Londonun şərqində xüsusi əməliyyat keçirilir
4/6/2017 [15:18]: Natiq Əliyevin vəziyyəti ilə bağlı xəstəxanadan AÇIQLAMA
4/6/2017 [15:00]: Polisin otellərdə nikahsız vətəndaşlara qarşı reydləri barədə yazılara DİN-dən AÇIQLAMA
4/6/2017 [14:41]: “İntihar etməyə gedirəm” yazan uşağın meyiti tapıldı
4/6/2017 [14:35]: Azərbaycan prezidenti Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib
4/6/2017 [14:02]: ABŞ PKK-nın Suriya qolu ilə Rakka əməliyyatına başlayıb
4/6/2017 [13:26]: Çempionlar Liqasının final oyunu zamanı İtaliyada 1000-dən çox insan xəsarət aldı - VİDEO
4/6/2017 [13:07]: Londonda terror aktları nəticəsində ölənlərin sayı artır - VİDEO
4/6/2017 [12:34]: Rusiyanın güllələnərək öldürülənlərin sayı 9 nəfərə çatıb
4/6/2017 [12:09]: İyunun 5-ə HAVA PROQNOZU
4/6/2017 [11:58]: Nazir xəstəxanaya yerləşdirildi
4/6/2017 [11:24]: Dolların iyunun 5-nə olan məzənnəsi
4/6/2017 [11:20]: Sərxoş sürücü ağır qəza törətdi: ÖLƏN VAR
4/6/2017 [10:11]: "Zidan ömrü boyu "Real"da qala bilər"
4/6/2017 [10:00]: London polisi terrorçu olduğu ehtimal edilən üç nəfəri məhv etdi
4/6/2017 [09:53]: Rusiyada 8 nəfər güllələnərək öldürüldü
4/6/2017 [09:48]: Cəbhə xəbərləri
4/6/2017 [09:40]: Tramp Londona yardım təklif etdi
4/6/2017 [09:29]: Manilada kazinoya silahlı basqın: 36 nəfər öldü - VİDEO
4/6/2017 [09:10]: Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə birgə hərbi təlim
4/6/2017 [09:05]: Göygöl sakini körpüdən yıxıldı
4/6/2017 [09:02]: Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi keçirilir
4/6/2017 [08:57]: Londonda terror aktları: 6 nəfər öldü, 30 nəfər yaralandı
4/6/2017 [00:43]: Qeyri-adi hadisə: Göyərçin Putinə "hərbi salam" verdi -VİDEO
4/6/2017 [00:23]: Putin: "NATO-da müttəfiq yoxdur, yalnız vassallar var"
4/6/2017 [00:08]: Bürclər - 4 İYUN
3/6/2017 [23:37]: Pulun yoldan çıxardığı milyarderlər
3/6/2017 [23:15]: İnanılmaz - Körpə qocalıq sindromu ilə doğuldu
3/6/2017 [22:24]: Bakıda onlarla sakin tülkülərin hücumuna məruz qalıb
3/6/2017 [22:15]: 19 yaşlı qızını bıçaqlayıb Azərbaycandan qaçmaq istədi
3/6/2017 [22:09]: Əfqanıstanda qəbiristanlıqda partlayış: 20 ölü
3/6/2017 [21:51]: Sankt-Peterburq sakini iyun ayında donub öldü
3/6/2017 [21:43]: ABŞ-da homoseksual ata "ana" olmağa hazırlaşır
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: [email protected]