Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
Bürclər - 6 İYUN
İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
İTV-də yeni təyinat

Qoca Şərqin nəğməli qızı - Şəfiqə Axundova

Qoca Şərqin nəğməli qızı - Şəfiqə Axundova
Bölmə :
Mədəniyyət
Yayım tarixi :
23/1/2015 [23:37]
Baxılıb :
4482 dəfə

1924-cü ildə, yanvar ayının 21-də, Şəkidə dünyaya göz açdı bu qız. Bir ziyalı ailəsində doğuldu. 1943-1944-cü illərdə Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində oxuyarkən dahi Üzeyir Hacıbəyovdan dərs alaraq onun musiqi bulağından su içdi. Bu qız sonralar Şərqin tarixinə düşən, neçə-neçə nəğmələr yazan, yazdığı nəğmələri sərhədləri aşaraq dünyanı fəth edən Şəfiqə Axundova oldu.

Ailədə iki qardaş, dörd bacı idilər. Uşaqlığını xatırlayarkən belə deyir: "Anam məni qohumlara göstərib Şəki ləhcəsi ilə deyərdi "ha mənim bu Şəfiqə qızım, əlləri ilə çalıb, ayaqları ilə oynayır, artist olacaq!"
Deməli, musiqi hələ körpəliyindən məskən salmışdı Şəfiqə Axundovanın qəlbində. O ilk dəfə Kolxoz qızları haqqında bir mahnı yazaraq müəllimi Üzeyir Hacıbəyova göstərir, bu mahnı üzərində birlikdə işləyirlər və bu mahnı ilə bəstəkarlıq dünyasına yeni bir dahi qədəm qoyur!
1956-cı ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Bəstəkarlıq ixtisası üzrə Zeydmanın sinifini bitirir. Bu illər ərzində Gəncə Dövlət Dram teatrının 20-dən çox tamaşasına bəstəkarlıq edir, neçə-neçə uşaq və böyük mahnıları yazır. Lakin Şəfiqə xanıma uğur gətirən ən böyük mahnısı 1958-ci il, dekabr ayının 28-i elə Gəncə Dövlət Dram teatrında tamaşaya qoyulan Bəxtiyar Vahabzadənin müəllifi olduğu "Vicdan" pyesinin premyerasından sonra yaranır. Hansı ki, bu tamaşanın musiqiləri Şəfiqə Axundovaya məxsus idi və tamaşada qadın obrazlarından birinin dili ilə səslənən mahnı dillərə düşdü, tarixə yazıldı, Azərbaycan musiqisinin incisinə çevrildi. Bu hamımızın sevəndə dinlədiyi, aşiqlərin mahnısı, sevən ürəklərin nəğməsi, ayrılığın həsrət və əzabını ən kövrək notlarla dilə gətirən məşhur "Nədən oldu?" idi...
Beləliklə, həmin tamaşa teatrın repertuarında çox da uğurlu tamaşa olmasa da, orda səslənən bu mahnı zaman-zaman oxundu, dinlənildi, sevildi, sərhədləri aşdı, ölkələri dolaşdı, öz bəstəkarına və ifaçısına şöhrət və uğur qazandırdı. Mahnının ilk ifası Sara Qədimovaya məxsus olsa da, sonralar çoxsaylı Azərbaycan və dünya ifaçıları bu mahnıya müraciət etdi. Bu sırada Rübabə Muradova, Zeynəb Xanlarova, Əbülfət Vəliyev, Elmira Rəhimova, Şövkət Ələkbərova, Nazim Ağayev, Gülyanaq Məmmədova, Yaqut Abdullayeva, İbrahim Tatlıses, Müslüm Gurses, Zara və başqa çox tanınmış sənətçilərin adını çəkə bilərik. Yarım əsrdən çox yaşı olan bu mahnı hələ də istər yaddaşımızda, istər ürəyimizdə, bəzən də zümzüməmizdə yaşayır və yaşayacaqdır!
Bəstəkarın yaradıcılığında çox mühüm yer tutan ikinci bir əsər isə 1972-ci ildə yazılır. Hansı ki, bu əsər təkcə Şəfiqə xanım tərəfindən yazılmaqla kifayətlənməyib Azərbaycan adını və Şəfiqə Axundovanın adını şərqin tarixinə yazdı. Şəfiqə xanım şərqdə opera yazan ilk qadın bəstəkar oldu "Gəlin qayası" operası ilə. Süleyman Rəhimovun eyni adlı povesti əsasında, İsgəndər Coşqunun librettosunu yazdığı "Gəlin qayası" operası 1974-cü ildə Opera və Balet teatrında uğurla tamaşaya qoyulur. Lakin təəssüf olsun ki, teatr müasir dövrdə bu əsərə müraciət etməyib.
Bundan başqa, Şəfiqə xanımın sevilən çoxsaylı məşhur mahnıları dilimizin əzbərinə çevrilib. Flora Kərimovanın ifasında yer alan "Həyat, sən nə şirinsən", "Çinar və mən", "Ötür illər", "Sular qızı", Baloğlan Əşrəfovun ifasında "Gözlərimin işığı sənsən", Nazpəri Dostəliyevanın ifasında "Tapmayacaqsan məni", müxtəlif müğənnilərin oxuduğu "Mehriban olaq", Elmira Rəhimovanın ifasında "Hardasan sevgilim, gəl" və başqa "Anaları təklənməyə qoymayın", "Sevgi ölmür", "Gəl, ey səhər" kimi 300-dən çox mahnıların, romansların, Xor üçün silsilələrin, BSO üçün suitaların, "Ev bizim, sirr bizim" operettasının və "Gəlin qayası" operasının müəllifidir. 
Lakin o, yazdığı mahnıların hər birini nədənsə ilham alaraq yazırdı. Böyük səbəb və məqsədlə yaranırdı bu mahnılar. Bunlardan biri də "Mehriban olaq" mahnısının yazılması ilə bağlıdır. Bəstəkar mahnını yazdıqdan təqribi 40 il sonra verdiyi müsahibədə bu mahnı haqqında danışır və sonda çox ibrətamiz bir söz deyir:
"Bir dəfə qonşuluqda iki arvad bir-biri ilə möhkəm dalaşırdılar. Mən çox təəccüb etdim onların qırğınına. İki gün sonra teatrda yer üstündə iki tamaşaçının dalaşdığını gördüm. İnsanların bir-birinə bu cür münasibəti məni təsirləndirdi və "Mehriban olaq"ı yazmağı qərara aldım. Mahnının yazılmasından neçə il keçir, amma görürəm ki, insanlar hələ də mehriban deyil!" 
Ömrünün yetmiş ilini sənətə - musiqiyə sərf edən bu qəhrəman, dahi bəstəkar özü haqqında hər dəfə danışanda taleyindən bir az şikayətlənirdi. O, həyat yoldaşından ayrılmışdı və öz dediyinə görə, buna səbəb onun sənəti idi. Bu haqda açıqlamasında belə deyir Şəfiqə xanım: "Yoldaşım məni başa düşmürdü. Ya ailə, ya sənət. İkisi bir yerdə tutur deyən adam yarımçıq sənətkardır. Tam mənası ilə özünü sənətə həsr etmək üçün gərək tənha olasan. Mən bu tənhalığı seçdim və özümü sənətə həsr etdim!"
Bu evlilikdən onun gözünün ağı-qarası, sevimlisi, əzizi olan bir oğlu var idi. Anasının bəstəkarlıq istedadından ustalıqla bəhrələnən olduqca istedadlı pianoçu və bəstəkar Taleh Hacıyev məhz Şəfiqə Axundova dühasının Azərbaycan musiqisinə verdiyi böyük inci idi. Lakin çox təəssüf ki, Taleh Hacıyev ömrünü yarımçıq başa vurdu. Məşhur "Belə qəmli dayanma" mahnısının bəstəkarı olan Taleh ruhi-əsəb xəstəxanasında vəfat edərək anasını və bütün sevdiklərini qəmli qoydu. Ömrünü tənha keçirməyə göz yumub ikinci dəfə ailə qurmayan Şəfiqə xanımın tək həmdəmi olan övladının vəfatından sonra o, ağır xəstələnir. Oğlunun ölümü ondan qırx gün gizlədilsə də, bu həqiqət Şəfiqə xanıma açıqlanandan sonra ürək ağrısından əziyyət çəkməyə başlayır. Həmin illərdə özü haqqında danışanda deyir ki: "Artıq yazıb-yarada bilmirəm. Ürəyimdə yazmaq istədiyim çox şey var, amma əlim titrəyir".
70 illik sənət ömründə, yaradıcılıq yolunda çoxsaylı uğurları olur. 1998-ci ildə Xalq artisti fəxri adına, 2004-cü ildə isə Şöhrət ordeninə layiq görülür. Doğrusu, o, öz ən böyük uğurunu qazanmışdı onsuz da - o böyük bir kütlənin məhəbbətini qazanmışdı, o çox sevilən bir bəstəkar idi və onun adı tarixə düşmüşdü!
Ağır ürək xəstəliyi keçirən Şəfiqə xanım xəstəxanada yatanda görüşünə gələn əməkdar artist Aybəniz Haşımovaya və millət vəkili Qənirə Paşayevaya bu sözləri deyir: "Məni ölməyə qoymayın. Mən yaşamaq istəyirəm, yaşamaq üçün yox, yaratmaq üçün yaşamaq istəyirəm. 90 illiyimi xalqımla keçirmək istəyirəm".
2013-cü ilin iyul ayının 26-da Şəfiqə xanım da vəfat etdi və Rəşid Behbudov adına Mahnı teatrında mərhumla vida mərasimi keçirildikdən sonra 2 saylı Fəxri Xiyabanda dəfn olundu. O gün isə mənim yaddaşıma çox ağır, əzablı bir gün kimi həkk olundu. Çünki həmin gün mən ən çox sevdiyim bəstəkarı, mənə səhnəni sevdirən, mənə ustadlıq edən, musiqiləri ilə sözün əsl mənasında nəfəs aldığım bir dahini itirdim. Onu təkcə mən yox, Azərbaycan xalqı və Azərbaycan musiqisi itirdi. 
Bu böyük insanın, bu nəhəng şəxsiyyətin və əvəzsiz bəstəkarın ölümü məni çox sarsıtdı. Çünki mən ilk sevgi şeirimi də məhz onun bəstəsi olan "Nədən oldu?" mahnısından təsirlənərək yazmışdım. Amma nə biləydim ki, bir gün onun dəfnində və onun məzarı başında onun ölümünə "Nədən oldu?" şeirini yazacağam!? Bu heç ağlıma da gəlməzdi!
Yanvarın 21-də Şəfiqə xanımın 91 yaşı tamam olacaqdı, əgər yaşasaydı. Yaratmaq üçün yaşayan bəstəkar, doğum günün mübarək! Bəlkə də görürsən necə darıxıram sənin üçün...

Orxan Bahadırsoy
"Qızıl qələm" mükafatı laureatıtı laureatı

Paylaş:
17/5/2018 [14:05]: Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
6/6/2017 [00:50]: Bürclər - 6 İYUN
5/6/2017 [22:06]: İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
5/6/2017 [10:36]: İTV-də yeni təyinat
5/6/2017 [10:33]: Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı
5/6/2017 [10:29]: Bakıda dəhşətli hadisə: Bardan evə gətirdiyi qadını...
5/6/2017 [10:20]: 26 yaşlı milyarderdən qeyri-adi Ramazan hədiyyəsi - VİDEO
5/6/2017 [10:17]: “Maşın”da növbəti insident
5/6/2017 [10:04]: Azərbaycan elminə ağır itki üz verib - FOTO
5/6/2017 [08:49]: İlanlar həyət və evlərə daraşıb - FOTO
5/6/2017 [08:37]: Saatlı və Qubada ev yanıb
5/6/2017 [08:33]: Putin: “ABŞ bütün dünyada siyasi proseslərə müdaxilə edir”
5/6/2017 [08:28]: Qonşu qadınlar arasında dava
5/6/2017 [08:21]: İki xalaoğlu bıçaqlandı
5/6/2017 [08:18]: Dörd ölkə Qətərlə diplomatik münasibətləri kəsdi
5/6/2017 [01:19]: Dərmandan daha təsirli olan gilas haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ
5/6/2017 [00:07]: Bürclər - 5 İYUN
4/6/2017 [23:33]: Azərbaycanda qeyri-adi toy karvanı - VİDEO
4/6/2017 [23:10]: Məşhurların siması olduğu şirkət fırıldaqçı çıxarsa...
4/6/2017 [22:54]: Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
4/6/2017 [22:42]: Toyda dava düşdü - yaralananlar var
4/6/2017 [22:18]: Azərbaycanda ağır yol qəzası - 6 nəfər yaralandı
4/6/2017 [21:51]: Ağız, tər və sidik qoxuları bu xəstəliklərin XƏBƏRÇİSİDİR
4/6/2017 [21:47]: Qardaş bacısını internetdə satışa çıxardı -Londonda
4/6/2017 [21:41]: Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
4/6/2017 [21:38]: 16 yaşlı qız intihara cəhd etdi
4/6/2017 [20:49]: Sürücülərin nəzərinə: bu yerlərdə parklanma ödənişli olacaq
4/6/2017 [20:14]: Araz Ağalarov: “Biz qənaət etməyi yaxşı bacarırıq”
4/6/2017 [19:53]: Səbəbsiz gülüş bu 4 XƏSTƏLİYİN simptomu ola bilər
4/6/2017 [19:37]: Məhəmməd peyğəmbərdən bəhs edən qalmaqallı film 2 gün sonra televiziyada göstəriləcək
4/6/2017 [19:32]: Bakıda qəribə olay: Xalası ilə xəstəxanaya gedən uşaq yoxa çıxdı
4/6/2017 [19:22]: Hökumət “Tanrıların qızılları”na göz dikdi: Trilyon dollarlıq xəzinə uğrunda MÜHARİBƏ
4/6/2017 [19:03]: Vahid Mustafayevin adı hallanan hadisəylə bağlı Rəsmi açıqlama
4/6/2017 [18:44]: Bakı aeroportunda kuryoz hadisə - Başqasının pasportuyla DSX-dən keçdi
4/6/2017 [18:32]: Göygöldə əcnəbi turistin başına iş gəldi
4/6/2017 [18:28]: Azərbaycanda DƏHŞƏT: Mühərrikin pəri sürücünün qarnını parçaladı
4/6/2017 [16:43]: Polis Vahid Mustafayevin motosiklet karvanını saxladı - FOTOLAR
4/6/2017 [16:11]: Londonun şərqində xüsusi əməliyyat keçirilir
4/6/2017 [15:18]: Natiq Əliyevin vəziyyəti ilə bağlı xəstəxanadan AÇIQLAMA
4/6/2017 [15:00]: Polisin otellərdə nikahsız vətəndaşlara qarşı reydləri barədə yazılara DİN-dən AÇIQLAMA
4/6/2017 [14:41]: “İntihar etməyə gedirəm” yazan uşağın meyiti tapıldı
4/6/2017 [14:35]: Azərbaycan prezidenti Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib
4/6/2017 [14:02]: ABŞ PKK-nın Suriya qolu ilə Rakka əməliyyatına başlayıb
4/6/2017 [13:26]: Çempionlar Liqasının final oyunu zamanı İtaliyada 1000-dən çox insan xəsarət aldı - VİDEO
4/6/2017 [13:07]: Londonda terror aktları nəticəsində ölənlərin sayı artır - VİDEO
4/6/2017 [12:34]: Rusiyanın güllələnərək öldürülənlərin sayı 9 nəfərə çatıb
4/6/2017 [12:09]: İyunun 5-ə HAVA PROQNOZU
4/6/2017 [11:58]: Nazir xəstəxanaya yerləşdirildi
4/6/2017 [11:24]: Dolların iyunun 5-nə olan məzənnəsi
4/6/2017 [11:20]: Sərxoş sürücü ağır qəza törətdi: ÖLƏN VAR
4/6/2017 [10:11]: "Zidan ömrü boyu "Real"da qala bilər"
4/6/2017 [10:00]: London polisi terrorçu olduğu ehtimal edilən üç nəfəri məhv etdi
4/6/2017 [09:53]: Rusiyada 8 nəfər güllələnərək öldürüldü
4/6/2017 [09:48]: Cəbhə xəbərləri
4/6/2017 [09:40]: Tramp Londona yardım təklif etdi
4/6/2017 [09:29]: Manilada kazinoya silahlı basqın: 36 nəfər öldü - VİDEO
4/6/2017 [09:10]: Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə birgə hərbi təlim
4/6/2017 [09:05]: Göygöl sakini körpüdən yıxıldı
4/6/2017 [09:02]: Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi keçirilir
4/6/2017 [08:57]: Londonda terror aktları: 6 nəfər öldü, 30 nəfər yaralandı
4/6/2017 [00:43]: Qeyri-adi hadisə: Göyərçin Putinə "hərbi salam" verdi -VİDEO
4/6/2017 [00:23]: Putin: "NATO-da müttəfiq yoxdur, yalnız vassallar var"
4/6/2017 [00:08]: Bürclər - 4 İYUN
3/6/2017 [23:37]: Pulun yoldan çıxardığı milyarderlər
3/6/2017 [23:15]: İnanılmaz - Körpə qocalıq sindromu ilə doğuldu
3/6/2017 [22:24]: Bakıda onlarla sakin tülkülərin hücumuna məruz qalıb
3/6/2017 [22:15]: 19 yaşlı qızını bıçaqlayıb Azərbaycandan qaçmaq istədi
3/6/2017 [22:09]: Əfqanıstanda qəbiristanlıqda partlayış: 20 ölü
3/6/2017 [21:51]: Sankt-Peterburq sakini iyun ayında donub öldü
3/6/2017 [21:43]: ABŞ-da homoseksual ata "ana" olmağa hazırlaşır
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: [email protected]