Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
Bürclər - 6 İYUN
İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
İTV-də yeni təyinat

Büdcənin 60 faizi qara iqtisadiyyata xərclənir

Büdcənin 60 faizi qara iqtisadiyyata xərclənir
Bölmə :
Sosial-İqtisadi
Yayım tarixi :
2/11/2012 [11:14]
Baxılıb :
1213 dəfə
Hökumət büdcə zərfini müxtəlif qrupların subyektiv istəkləri əsasında hazırlayır
Nemət Əliyev: «Necə ola bilər ki, əhalinin böyük bir qisminin çalışdığı qeyri-neft sektorundan 15-20 faiz gəlir gəlir?»

Azərbaycan büdcəsinin tərtibatı kifayət qədər suallar doğurur. Məsələn, gəlirlər hissəsində əsas yük Neft Fondundan transfertin üzərinə düşür. Xərclərdə isə illərdi ki, nəqliyyat sektoruna və başqa investisiya xərcləri üçün ayırılan iri məbləğlər diqqət mərkəzindədir. Bu və digər səbəblərə görə, iqtisadçılar büdcənin tərtibatının kifayət qədər qüsurlu hazırlandığını, ölkə iqtisadiyyatının və əhalinin sosial vəziyyətini real əks etdirmədiyini bildirirlər. Büdcədə real iqtisadiyyatdan gələn gəlirlərin həcminin çox kiçik olduğunu görmək olur. Bu fakt ölkə iqtisadiyyatının yalnız bir sektordan asılı vəziyətə düşdüyü deməyə əsas verir.

Büdcə əslində necə tərtib olunmalıdır, xərclər nesə müəyyənləşməlidir, hansı sahələr prioritet olmalıdır?

İqtisadçı-ekspert Nemət Əliyevin fikrincə, büdcəni hazırlayan dövlət qurumlarında kifayət qədər obyektiv məlumatlar var: «Bu məlumatlardan tam şəkildə istifadə olunmur. Büdcə tərtib olunarkən, ilk növbədə ehtiyaclar və nəzərdə tutulan addımlar müəyyənləşməlidir. Prespektiv inkişafla bağlı addımlar incələnməlidir. Dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatların hamısı özlərinin növbəti ildə proqramları ilə bağlı tam şəkildə bilgiyə malik olmalı, hesabatlar hazırlamalı, maliyyə ehtiyaclarını əsaslandırmalıdır və aşağıdan yuxarıya doğru sistemləşdirərək Maliyyə Nazirliyinə təqdim etməlidirlər. Maliyyə Nazirliyi isə ölkənin maliyyə imkanları baxımından sənədləri qiymətləndirməlidir. Nəyin real, nəyin ehtiyatda saxlamaq olduğunu aydınlaşdırandan sonra büdcəni zərf halında parlamentə təqdim etməlidir. Təəssüf ki, Azərbaycanda mövcud imkanlar incələnmir».

İqtisadçı hesab edir ki, Azərbaycanın büdcə zərfi müxtəlif qrupların subyektiv istəkləri fonunda Milli Məclisə təqdim edilir: «Burada Prezident Adminstrasiyasının xüsusi rolu var. Administarsiyada hazırlanan büdcə paketini parlamentdə formal olaraq təsdiqləyirlər. Bu vəziyyət büdcə problemlərinin yaranmasının əsasını qoyur. Maliyyə mənbələrinin özü də ciddi problemlər yaradır. Azərbaycan hökuməti neftin verdiyi imkanlardan faydalanır. Neftdən gələn gəlirləri icitimaiyyət üçün tamamilə qaranlıq qalan niyyətlərinə sərf edirlər. Büdcə adı altında o maliyyə vəsaitlərini bölüşdürürlər. Büdcəyə ayrılan pullar bir çox hallarda təyinatına görə dəyişir və necə gəldi xərclənir».

N.Əliyevə görə, büdcənin özünün tərtib olunması prosesi yanlışdır: «İkincisi, dövlət büdcəsi düzgün mənbələr əsasında formalaşdırılmır. Yəni real vəziyyət nəzərə alınmır. Büdcə zərfi beynəlxalq praktika əsasında tərtib olunsaydı daha effektiv olardı. Normal məntiq ortaya qoyulmalıdır. Azərbaycan iqtisadiyyatında gəlir gətirilən sahələrin hesabına maliyyə mənbələri formalaşmalıdır. Məsələn, hüquqi və fiziki şəxslərdən gələn gəlirləri stimullaşdırmağa ehtiyac var. Büdcənin 80 faizi Neft Fondundan birbaşa transfertlər və neft sektorundan daxil olan gəlirlər hesabına formalaşır. Belə çıxır ki, büdcənin 15-20 faizi qeyri-neft sektorundan aslıdır. Necə ola bilər ki, əhalinin böyük bir qisminin çalışdığı qeyri-neft sektorundan 15-20 faiz gəlir gəlir? Nisbət çox pozulur. Büdcəyə bu cür vəsait cəlb etməklə ölkə iqtisadiyyatında ciddi irəliləyişə nail olmaq mümkün deyil. Büdcənin 60 faizə yaxını isə qara iqtisadiyyatın inkişafına yönəldilir, yəni yeyinti məqsədləri üçün istifadə olunur. Dövlət Neft Fonduna indiyədək 68 milyard manatdan artıq pul gəlib. Onun təqribən 55 faizə qədərini- 35 milyardını xərcləyib qurtarıblar. 35 milyard manat ölkə iqtisdiyyatı üçün böyük puldur. Bu qədər vəsait hesabına, doğurdanmı, dayanıqlı istehsal müəssisələri yaratmaq mümkün olmayıb? Deməli, vəsaitlər talanıb. Bu isə dayanıqlı iqtisadi inkişafla bağlı deyilənlərin illuziya olduğunu göstərir».  

Ekspert hesab edir ki, fqrar, tikinti sektorunda, emal sənayesində dövlət vəsaitərinə ehtiyac var. Neft gəlirləri bu sahələrdə kredit formasında yatırılsa, büdcənin maliyyə mənbələri də zənginləşə bilər. Nemət Əliyevin inanır ki, qısa müddətdə bu istiqamətdə böyük inkişafa nail olmaq olar. «Əksinə, neft pullarını daxili bazara deyil, xarici ölkələrdə sərmayə şəkilində qoyurlar. Nəticədə ölkə büdcəsinin başqa iqtisadi mənbələrinin formalaşmasının qaşısı alınır».

Vüsalə RÜSTƏMOVA

Paylaş:
17/5/2018 [14:05]: Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
6/6/2017 [00:50]: Bürclər - 6 İYUN
5/6/2017 [22:06]: İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
5/6/2017 [10:36]: İTV-də yeni təyinat
5/6/2017 [10:33]: Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı
5/6/2017 [10:29]: Bakıda dəhşətli hadisə: Bardan evə gətirdiyi qadını...
5/6/2017 [10:20]: 26 yaşlı milyarderdən qeyri-adi Ramazan hədiyyəsi - VİDEO
5/6/2017 [10:17]: “Maşın”da növbəti insident
5/6/2017 [10:04]: Azərbaycan elminə ağır itki üz verib - FOTO
5/6/2017 [08:49]: İlanlar həyət və evlərə daraşıb - FOTO
5/6/2017 [08:37]: Saatlı və Qubada ev yanıb
5/6/2017 [08:33]: Putin: “ABŞ bütün dünyada siyasi proseslərə müdaxilə edir”
5/6/2017 [08:28]: Qonşu qadınlar arasında dava
5/6/2017 [08:21]: İki xalaoğlu bıçaqlandı
5/6/2017 [08:18]: Dörd ölkə Qətərlə diplomatik münasibətləri kəsdi
5/6/2017 [01:19]: Dərmandan daha təsirli olan gilas haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ
5/6/2017 [00:07]: Bürclər - 5 İYUN
4/6/2017 [23:33]: Azərbaycanda qeyri-adi toy karvanı - VİDEO
4/6/2017 [23:10]: Məşhurların siması olduğu şirkət fırıldaqçı çıxarsa...
4/6/2017 [22:54]: Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
4/6/2017 [22:42]: Toyda dava düşdü - yaralananlar var
4/6/2017 [22:18]: Azərbaycanda ağır yol qəzası - 6 nəfər yaralandı
4/6/2017 [21:51]: Ağız, tər və sidik qoxuları bu xəstəliklərin XƏBƏRÇİSİDİR
4/6/2017 [21:47]: Qardaş bacısını internetdə satışa çıxardı -Londonda
4/6/2017 [21:41]: Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
4/6/2017 [21:38]: 16 yaşlı qız intihara cəhd etdi
4/6/2017 [20:49]: Sürücülərin nəzərinə: bu yerlərdə parklanma ödənişli olacaq
4/6/2017 [20:14]: Araz Ağalarov: “Biz qənaət etməyi yaxşı bacarırıq”
4/6/2017 [19:53]: Səbəbsiz gülüş bu 4 XƏSTƏLİYİN simptomu ola bilər
4/6/2017 [19:37]: Məhəmməd peyğəmbərdən bəhs edən qalmaqallı film 2 gün sonra televiziyada göstəriləcək
4/6/2017 [19:32]: Bakıda qəribə olay: Xalası ilə xəstəxanaya gedən uşaq yoxa çıxdı
4/6/2017 [19:22]: Hökumət “Tanrıların qızılları”na göz dikdi: Trilyon dollarlıq xəzinə uğrunda MÜHARİBƏ
4/6/2017 [19:03]: Vahid Mustafayevin adı hallanan hadisəylə bağlı Rəsmi açıqlama
4/6/2017 [18:44]: Bakı aeroportunda kuryoz hadisə - Başqasının pasportuyla DSX-dən keçdi
4/6/2017 [18:32]: Göygöldə əcnəbi turistin başına iş gəldi
4/6/2017 [18:28]: Azərbaycanda DƏHŞƏT: Mühərrikin pəri sürücünün qarnını parçaladı
4/6/2017 [16:43]: Polis Vahid Mustafayevin motosiklet karvanını saxladı - FOTOLAR
4/6/2017 [16:11]: Londonun şərqində xüsusi əməliyyat keçirilir
4/6/2017 [15:18]: Natiq Əliyevin vəziyyəti ilə bağlı xəstəxanadan AÇIQLAMA
4/6/2017 [15:00]: Polisin otellərdə nikahsız vətəndaşlara qarşı reydləri barədə yazılara DİN-dən AÇIQLAMA
4/6/2017 [14:41]: “İntihar etməyə gedirəm” yazan uşağın meyiti tapıldı
4/6/2017 [14:35]: Azərbaycan prezidenti Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib
4/6/2017 [14:02]: ABŞ PKK-nın Suriya qolu ilə Rakka əməliyyatına başlayıb
4/6/2017 [13:26]: Çempionlar Liqasının final oyunu zamanı İtaliyada 1000-dən çox insan xəsarət aldı - VİDEO
4/6/2017 [13:07]: Londonda terror aktları nəticəsində ölənlərin sayı artır - VİDEO
4/6/2017 [12:34]: Rusiyanın güllələnərək öldürülənlərin sayı 9 nəfərə çatıb
4/6/2017 [12:09]: İyunun 5-ə HAVA PROQNOZU
4/6/2017 [11:58]: Nazir xəstəxanaya yerləşdirildi
4/6/2017 [11:24]: Dolların iyunun 5-nə olan məzənnəsi
4/6/2017 [11:20]: Sərxoş sürücü ağır qəza törətdi: ÖLƏN VAR
4/6/2017 [10:11]: "Zidan ömrü boyu "Real"da qala bilər"
4/6/2017 [10:00]: London polisi terrorçu olduğu ehtimal edilən üç nəfəri məhv etdi
4/6/2017 [09:53]: Rusiyada 8 nəfər güllələnərək öldürüldü
4/6/2017 [09:48]: Cəbhə xəbərləri
4/6/2017 [09:40]: Tramp Londona yardım təklif etdi
4/6/2017 [09:29]: Manilada kazinoya silahlı basqın: 36 nəfər öldü - VİDEO
4/6/2017 [09:10]: Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə birgə hərbi təlim
4/6/2017 [09:05]: Göygöl sakini körpüdən yıxıldı
4/6/2017 [09:02]: Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi keçirilir
4/6/2017 [08:57]: Londonda terror aktları: 6 nəfər öldü, 30 nəfər yaralandı
4/6/2017 [00:43]: Qeyri-adi hadisə: Göyərçin Putinə "hərbi salam" verdi -VİDEO
4/6/2017 [00:23]: Putin: "NATO-da müttəfiq yoxdur, yalnız vassallar var"
4/6/2017 [00:08]: Bürclər - 4 İYUN
3/6/2017 [23:37]: Pulun yoldan çıxardığı milyarderlər
3/6/2017 [23:15]: İnanılmaz - Körpə qocalıq sindromu ilə doğuldu
3/6/2017 [22:24]: Bakıda onlarla sakin tülkülərin hücumuna məruz qalıb
3/6/2017 [22:15]: 19 yaşlı qızını bıçaqlayıb Azərbaycandan qaçmaq istədi
3/6/2017 [22:09]: Əfqanıstanda qəbiristanlıqda partlayış: 20 ölü
3/6/2017 [21:51]: Sankt-Peterburq sakini iyun ayında donub öldü
3/6/2017 [21:43]: ABŞ-da homoseksual ata "ana" olmağa hazırlaşır
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: [email protected]