Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
Bürclər - 6 İYUN
İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
İTV-də yeni təyinat

Sağ və Sol tənqid - Məmməd Süleymanov

Bölmə :
Köşə
Yazar :
Məmməd Süleymanov
Yayım tarixi :
19/7/2012 [10:57]
Baxılıb :
2430 dəfə

Siyasi landşaft qütbləşir və indiyədək mövcud olan Sağdan tənqidə sürətlə Sol tənqid qoşulur. Hazırki rejimin ənənəvi tənqidi sağçı tənqiddir. O, mövcud hakimiyyətin bərqərar etdiyi iqtisadi bazis və siyasi üstqurumu dəyişməz saxlamaqla sadəcə “daha yaxşı idarəçilik” tələbi irəli sürür. Bu tənqidin də hədəfi bazar iqtisadiyyatı, total özəlləşdirmə, dövlətin iqtisadiyyata təsirini minimuma endirmək, Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmaq, gərəkdirsə, ölkə ərazisini NATO bazaları üçün ayırmaqdır... Və heç bir halda sosial dövlət, pulsuz təhsil, pulsuz səhiyyə deyil.

Sağdan tənqid edənlərin nəzərində hazırkı rejim yad, səviyyəsiz, mədəniyyətsiz, repressivdir, sahibkarlara azadlıq vermir, bazar islahatlarını sonadək aparmır. Sağdan tənqid formasiyanı saxlamaq şərtilə indiki hakimiyyəti “daha səviyyəli”, “daha mədəni”, “daha kübar” olmağa, “daha çox azadlıqlar” (o cümlədən, iqtisadi azadlıqlar) verməyə səsləyir və bunun üçün istənilən dialoqa, koalisiyaya, idarəçilikdə təmsilçiliyə hazır olduğunu söyləyir. Yəni, söhbət iqtisadi-siyasi formasiyanın demontajından yox, ona palliativ dəyişikliklər, bəzək-düzək edilməsindən gedir. Bunun üçün isə ən radikal halda yalnız fiiqurları dəyişmək gərəkdir, Sistemi yox. Və bu tələblər daha az planlaşdırma, daha az sosial dövlət, daha az sosializm və bərabərlik deməkdir.
Bu tənqidi aparan siyasi qüvvələr və mətbuat aşkar təsdiqləmək istəmir ki, mahiyyətcə neoliberaldırlar. Yəni, hazırkı fəlakətlərin baisi olmaqda davam edən kapitalist üsul-idarəsinin qlobal formasını müdafiə edirlər. Nə qəribə ki, burada onlarla hakimiyyətin mahiyyəti üst-üstə düşür. Çünki, azəri rejimi də neoliberal siyasət yeridir.
Avropa və Amerikanı ağuşuna almış sosial və siyasi etirazlar (“Uoll-Striti işğal et”, İspaniyada “M-15” və Asturiya şaxtaçılarının dirənişi, həmkarlar hərəkatları, yunan Qiyamı və s.) isə məhz neoliberal kursa qarşı təşkl olunur. Bu cəhətdən azəri rejimi kimi, bu rejimin Sağ tənqidçiləri də barrikadanın əzilənlər tərəfində deyil, əzənlərin tərəfində dayanıblar.
Bir tərəfdən xalqın mənafeyindən danışıb digər tərəfdən xalqları hüquqsuz və kölə halına salan neoliberalizmi təbliğ etmək sadəcə siyasi naşılığın nəticəsi də ola bilərdi, ancaq bu ambivalentliyi və səbatsızlığı çətin ki, yalnız ideoloji zəifliklə bağlamaq olar. Burada çox faktorlar rol oynayır. Nəticə isə indiki kor dalanda mübarizənin Sistemə uyğunlaşma ilə səhv salınmağındadır. Yəni, bu, Yol deyil.
Bu ziddiyyət uzun müddət davam edə bilməz (20 illik davamiyyət də əslində yetərincə uzun müddətdi). Ya açıq-aşkar qeyri-bərabərliyə, istismara, sosial dövlətin məhvinə tərəfdar olduqlarını boynuna almaqla hazırda Avropa və Amerika (qismən də Asiya) xalqlarının dirəniş verdiyi neoliberalizmin Azərbaycanda ötürücüləri olduqlarını təsdiqləməklə ambivalentliyə son qoymağa, ya da ideoloji diskursu dəyişməyə məhkumdurlar.
Tənqidin digər qütbündə isə Sol tənqid dayanır. O, son illər formalaşmağa başlayıb. Bizi keçmişlə, xaosla, hətta vətəndaş müharibəsi ilə qorxutmaqlarına baxmayaraq, Sol tənqid heç də destruktivlik və qana çağırış deyil. Bu, ilk növbədə kapitalizmin daxilində hələlik elə avtonom zonaların yaradılmasıdır ki, orada iqtisadi qazanc qanunları qüvvədən düşür. Bu, tənqidi fikir məkanları, təhsil zonaları, siyasi çağırışlar və “birbaşa hərəkat” zolaqları, həmrəylik “adacıqları”nın formalaşdırılmasıdır.
Buna nail olmaq üçün isə hamıya - siyasilərə də, sıravi fəallara da, mədəniyyət və ədəbiyyat işçilərinə də, fəhlə və tələbələrə də iş tapılar. Buraya şəxsi münasibət zonaları da daxildir, çünki, neoliberalizm həm də bu münasibətlərə müdaxilə edərək fərdləri atomlaşdırır.
Mədəniyyət işçiləri üçün isə Sol tənqid və “azadlıq zonaları” yeni mədəniyyətdən, kreativ sinfin etika və estetikası ilə üzülüşməkdən, Sol klassiklərə olan yekəxana münasibətin (məsələn, “Biz onlardan ağıllıyıq. Məsələn, Marksdan. Yaxud Maksim Qorkidən”) təftişindən başlayır. Bunu necə etməyin saysız-hesabsız tarixi nümunələri var. Elə bircə sandinistlərin təcrübəsi nəyə desən dəyər.
Hazırki repressiyalar və siyasi sinizm dövrü siyasi və ideoloji görüş və mövqelərin qətiləşdirilməsini tələb edir. Əks halda heç bir cüzi dəyişiklikdən də söhbət gedə bilməz.
Son 20 illik tariximiz isə mahiyyətcə neoliberal olan hakimiyyətin neoliberal ritorikaya bir qədər psevdomillətçilik şüarları qatmış müxalifət tərəfindən tənqidindən ibarət olub. 
Hakimiyyətin neoliberal mahiyyətini asanca görmək üçün onun Videla Argentinası, Pinoçet Çilisi, yaxud 12 sentyabr hərbi çevrilişindən sonrakı Türkiyənin neoliberal kursu ilə oxşarlıqlarına diqqət etmək yetərlidir.
Neoliberalizmin hakimiyyətdə olan qanadının müxalifətdə olan qanadı tərəfindən tənqidi isə fiqurlar dəyişilərsə belə, bazisin də, üstqurumun da dəyişməz qalacağı anlamına gəlir...

Paylaş:
17/5/2018 [14:05]: Olimpiada qalibləri ali məktəblərə imtahansız qəbul olunacaqlar
6/6/2017 [00:50]: Bürclər - 6 İYUN
5/6/2017 [22:06]: İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
5/6/2017 [10:36]: İTV-də yeni təyinat
5/6/2017 [10:33]: Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı
5/6/2017 [10:29]: Bakıda dəhşətli hadisə: Bardan evə gətirdiyi qadını...
5/6/2017 [10:20]: 26 yaşlı milyarderdən qeyri-adi Ramazan hədiyyəsi - VİDEO
5/6/2017 [10:17]: “Maşın”da növbəti insident
5/6/2017 [10:04]: Azərbaycan elminə ağır itki üz verib - FOTO
5/6/2017 [08:49]: İlanlar həyət və evlərə daraşıb - FOTO
5/6/2017 [08:37]: Saatlı və Qubada ev yanıb
5/6/2017 [08:33]: Putin: “ABŞ bütün dünyada siyasi proseslərə müdaxilə edir”
5/6/2017 [08:28]: Qonşu qadınlar arasında dava
5/6/2017 [08:21]: İki xalaoğlu bıçaqlandı
5/6/2017 [08:18]: Dörd ölkə Qətərlə diplomatik münasibətləri kəsdi
5/6/2017 [01:19]: Dərmandan daha təsirli olan gilas haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ
5/6/2017 [00:07]: Bürclər - 5 İYUN
4/6/2017 [23:33]: Azərbaycanda qeyri-adi toy karvanı - VİDEO
4/6/2017 [23:10]: Məşhurların siması olduğu şirkət fırıldaqçı çıxarsa...
4/6/2017 [22:54]: Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
4/6/2017 [22:42]: Toyda dava düşdü - yaralananlar var
4/6/2017 [22:18]: Azərbaycanda ağır yol qəzası - 6 nəfər yaralandı
4/6/2017 [21:51]: Ağız, tər və sidik qoxuları bu xəstəliklərin XƏBƏRÇİSİDİR
4/6/2017 [21:47]: Qardaş bacısını internetdə satışa çıxardı -Londonda
4/6/2017 [21:41]: Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
4/6/2017 [21:38]: 16 yaşlı qız intihara cəhd etdi
4/6/2017 [20:49]: Sürücülərin nəzərinə: bu yerlərdə parklanma ödənişli olacaq
4/6/2017 [20:14]: Araz Ağalarov: “Biz qənaət etməyi yaxşı bacarırıq”
4/6/2017 [19:53]: Səbəbsiz gülüş bu 4 XƏSTƏLİYİN simptomu ola bilər
4/6/2017 [19:37]: Məhəmməd peyğəmbərdən bəhs edən qalmaqallı film 2 gün sonra televiziyada göstəriləcək
4/6/2017 [19:32]: Bakıda qəribə olay: Xalası ilə xəstəxanaya gedən uşaq yoxa çıxdı
4/6/2017 [19:22]: Hökumət “Tanrıların qızılları”na göz dikdi: Trilyon dollarlıq xəzinə uğrunda MÜHARİBƏ
4/6/2017 [19:03]: Vahid Mustafayevin adı hallanan hadisəylə bağlı Rəsmi açıqlama
4/6/2017 [18:44]: Bakı aeroportunda kuryoz hadisə - Başqasının pasportuyla DSX-dən keçdi
4/6/2017 [18:32]: Göygöldə əcnəbi turistin başına iş gəldi
4/6/2017 [18:28]: Azərbaycanda DƏHŞƏT: Mühərrikin pəri sürücünün qarnını parçaladı
4/6/2017 [16:43]: Polis Vahid Mustafayevin motosiklet karvanını saxladı - FOTOLAR
4/6/2017 [16:11]: Londonun şərqində xüsusi əməliyyat keçirilir
4/6/2017 [15:18]: Natiq Əliyevin vəziyyəti ilə bağlı xəstəxanadan AÇIQLAMA
4/6/2017 [15:00]: Polisin otellərdə nikahsız vətəndaşlara qarşı reydləri barədə yazılara DİN-dən AÇIQLAMA
4/6/2017 [14:41]: “İntihar etməyə gedirəm” yazan uşağın meyiti tapıldı
4/6/2017 [14:35]: Azərbaycan prezidenti Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib
4/6/2017 [14:02]: ABŞ PKK-nın Suriya qolu ilə Rakka əməliyyatına başlayıb
4/6/2017 [13:26]: Çempionlar Liqasının final oyunu zamanı İtaliyada 1000-dən çox insan xəsarət aldı - VİDEO
4/6/2017 [13:07]: Londonda terror aktları nəticəsində ölənlərin sayı artır - VİDEO
4/6/2017 [12:34]: Rusiyanın güllələnərək öldürülənlərin sayı 9 nəfərə çatıb
4/6/2017 [12:09]: İyunun 5-ə HAVA PROQNOZU
4/6/2017 [11:58]: Nazir xəstəxanaya yerləşdirildi
4/6/2017 [11:24]: Dolların iyunun 5-nə olan məzənnəsi
4/6/2017 [11:20]: Sərxoş sürücü ağır qəza törətdi: ÖLƏN VAR
4/6/2017 [10:11]: "Zidan ömrü boyu "Real"da qala bilər"
4/6/2017 [10:00]: London polisi terrorçu olduğu ehtimal edilən üç nəfəri məhv etdi
4/6/2017 [09:53]: Rusiyada 8 nəfər güllələnərək öldürüldü
4/6/2017 [09:48]: Cəbhə xəbərləri
4/6/2017 [09:40]: Tramp Londona yardım təklif etdi
4/6/2017 [09:29]: Manilada kazinoya silahlı basqın: 36 nəfər öldü - VİDEO
4/6/2017 [09:10]: Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə birgə hərbi təlim
4/6/2017 [09:05]: Göygöl sakini körpüdən yıxıldı
4/6/2017 [09:02]: Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi keçirilir
4/6/2017 [08:57]: Londonda terror aktları: 6 nəfər öldü, 30 nəfər yaralandı
4/6/2017 [00:43]: Qeyri-adi hadisə: Göyərçin Putinə "hərbi salam" verdi -VİDEO
4/6/2017 [00:23]: Putin: "NATO-da müttəfiq yoxdur, yalnız vassallar var"
4/6/2017 [00:08]: Bürclər - 4 İYUN
3/6/2017 [23:37]: Pulun yoldan çıxardığı milyarderlər
3/6/2017 [23:15]: İnanılmaz - Körpə qocalıq sindromu ilə doğuldu
3/6/2017 [22:24]: Bakıda onlarla sakin tülkülərin hücumuna məruz qalıb
3/6/2017 [22:15]: 19 yaşlı qızını bıçaqlayıb Azərbaycandan qaçmaq istədi
3/6/2017 [22:09]: Əfqanıstanda qəbiristanlıqda partlayış: 20 ölü
3/6/2017 [21:51]: Sankt-Peterburq sakini iyun ayında donub öldü
3/6/2017 [21:43]: ABŞ-da homoseksual ata "ana" olmağa hazırlaşır
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: [email protected]