Süni intellektin (Sİ) sürətli inkişafı təkcə texnologiyanı deyil, həm də gündəlik dilimizi dəyişməyə başlayıb.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Lankaster Universitetinin məhkəmə dilçiliyi üzrə professoru Klayer Hardakerin araşdırmalarına görə, insanlar Sİ tərəfindən yazılmış mətni tanımaqda orta hesabla yalnız 60% dəqiqliyə malikdirlər. Onun “Bot or Not” adlı testi göstərir ki, çoxları süni mətnlə insan yazısını ayırd etməkdə çətinlik çəkir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanlar Sİ mətnlərini tanımaq üçün tez-tez klişelərə, “üçlük qaydasına” və tire işarələrinin çoxluğuna əsaslanırlar. Lakin bu xüsusiyyətlər insan yazısında da geniş yayılıb. Hardakerin sözlərinə görə, bu səbəbdən yanlış qərar vermə ehtimalı yüksəkdir.

Son illərdə Sİ ilə bağlı şübhələr ədəbiyyat və media sahəsində də artıb. Bəzi yazıçıların əsərlərinin süni intellektlə yazıldığı iddia edilsə də, bir çox hallarda bu iddialar təsdiqini tapmayıb. Media qurumları isə getdikcə daha çox “Sİ mətnləri” ilə bağlı şikayətlər alır, hətta kiçik redaktə səhvləri belə şübhə doğura bilir.

Araşdırmalar göstərir ki, Sİ təkcə mətn istehsal etmir, həm də dilin özünü formalaşdırır. Məsələn, 2024-cü ildə elmi məqalələrdə “delve” (ətraflı şəkildə öyrənmək) sözünün istifadəsində kəskin artım müşahidə olunub. Digər tez-tez işlədilən sözlərə “showcase” (nümayiş etdirmək), “underscore” (diqqətə çatdırmaq) və “align” (uyğunlaşdırmaq) daxildir. Mütəxəssislər bunu Sİ modellərinin dil nümunələrindən təsirlənməsi ilə izah edirlər.

Bununla yanaşı, Sİ və insan dilinin qarşılıqlı təsiri yeni bir “dil güzgüsü” yaradır. İnsanlar Sİ-dən təsirlənir, Sİ isə insan mətnlərindən öyrənir. Nəticədə, konkret bir mətnin müəllifinin insan və ya maşın olduğunu müəyyən etmək getdikcə çətinləşir.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Sİ dil baxımından əsasən struktur və qrammatika səviyyəsində güclü olsa da, hekayə quruculuğu və emosional dərinlikdə hələ də insan yaradıcılığını tam əvəz edə bilmir. Buna görə də, dilin gələcəyi ilə bağlı əsas sual dəyişməyib: süni intellekt onu zənginləşdirəcək, yoxsa sadələşdirəcək?

Bizimyol.info