Hatayda yerləşən və qədim dünyanın gizli yaddaşını özündə qoruyan Necmi Asfuroğlu Arxeologiya Muzeyində (The Museum Hotel Antakya kompleksində) nəhəng mozaikaların, dalğalı divarların və böyük məbəd sunaqlarının kölgəsində qalan, amma daşıdığı sirrlə insanı valeh edən balaca bir tapıntı var. Bu, ovucunun içində və barmaqlarının ucunda antik dövrün nemətlərini daşıyan bürünc bir "Əl" heykəlciyidir.

Ölçüsü kiçik, amma qədim insanın dünyagörüşündəki mənası bəşəriyyət qədər böyük olan bu sənət əsəri, antik Romanın ruzi, bərəkət və heç vaxt bitməyən bolluq inancının daşlaşmış canlı şifrəsidir.

Miladi III-IV əsrlərə aid edilən bu sirli əl, antik dövrdə torpağın, əkinçiliyin və təbiətin bərəkət tanrısı sayılan Sabaziun (bəzi mənbələrdə şərab və bolluq tanrısı Dionisin simvolları ilə bənzərlik təşkil edən) xeyir-dua verən antik simvolu olaraq qəbul edilir.

Əlin xüsusi bir bərəkət vermə pozasında (barmaqların yuxarıya doğru qatlanaraq sanki insanları salamlaması) dayanması təsadüfi deyil. Sənətkar onun ovucuna yerləşdirdiyi nar, üzüm və ya şam qozası kimi qədim meyvə təsvirləri ilə bütpərəst inancındakı tanrının insanlara bəxş etdiyi nemətləri və torpağın sonsuz zənginliyini təmsil edirdi.

Bu unikal heykəlcik sadəcə meydanlarda sərgilənmək üçün tikilməmişdi. Qədim Antakyanın kübar ailələri bu tipli mini uğur tilsimlərini evlərin ən gizli və müqəddəs guşələrində, yəni qoruyucu ruhların məbədgahı sayılan "Lararium" bölmələrində saxlayırdılar.

Hər məhsul yığımından sonra, mühüm qonaqlıqlardan və ya böyük ziyafətlərdən əvvəl ev sahibi bu balaca əlin qarşısında dualar edərək evindəki yeməyin, şərabın, meyvənin və ruzinin heç vaxt tükənməməsini diləyirdi. Bu əl, bədxah baxışlardan qoruyan "Kəmgöz" mozaikasının tamamlayıcısı — evə daxil olan bərəkəti qoruyan gizli bir maqnit idi.

Zəlzələlərin yerlə-yeksan etdiyi o böyük imperatorluq binalarından fərqli olaraq, bu kiçik bürünc əl əsrlər boyu torpağın altında heç bir zərər görmədən, öz ovucundakı nemətləri qoruyaraq günümüzə qədər gəlib çıxdı.

Bu gün Necmi Asfuroğlu Arxeologiya Muzeyində həmin balaca ələ baxmaq, insan övladının min illər əvvəl də eynilə bu gün olduğu kimi torpağa, bərəkətə, ruziyə olan sonsuz ehtiyacını və inancın ovcuna sığışdırılmış o zamansız heyranlığını hiss etmək deməkdir.

Orxan Musabəyli, Bizimyol.info