Həbib-i Nəccar Məscidini digər bütün İslam abidələrindən fərqləndirən, onu xristian dünyası üçün də unikal bir ziyarətgaha çevirən ən müqəddəs və mistik nöqtə məhz məscidin alt qatında yerləşən Yəhya (Yuhanna) və Yunus (Paulus) otağıdır. Dini ədəbiyyatda və yerli xalq arasında bəzən "Həvarilər otağı" və ya "Yunus və Yəhya türbəsi" kimi adlandırılan bu məkan, sivilizasiyaların bir-birinin içində necə əridiyini göstərən canlı bir sübutdur.
Məscidin həyətindən qədim, dar daş pilləkənlərlə aşağı – zirzəmi qatına düşdüyünüz an sizi tamamilə fərqli bir dünya qarşılayır. Bura yerin altında yerləşən, tamamilə qayalardan və qədim Roma dövrünə aid kəsmə daşlardan inşa edilmiş sərin, loş bir məkandır. Otağın mərkəzində yan-yana duran iki sədəf və ya parça ilə örtülmüş qəbir (simvolik məzar) yerləşir. İslam ənənəsinə uyğun olaraq türbə şəklində qorunsa da, bura daxil olan insan özünü sanki qədim bir xristian katakombasında (yeraltı məzar otağında) və ya ilk xristianların gizli ibadətgahında hiss edir.
Bu otağın mənəvi əhəmiyyətini anlamaq üçün Miladi I əsrə qayıtmaq lazımdır. Xristianlıq fəlsəfəsinə və İslam təfsirlərinə (Yasin surəsinin şərhinə) görə, Həzrəti İsa özündən sonra dinini yaymaq üçün Antakyaya elçilər göndərir. İslam qaynaqlarında bu şəxslər Yunus və Yəhya (Xristian qaynaqlarında isə İsanın həvarilərindən olan Yuhanna və Pavlos) olaraq keçir. O dövrdə Antakya Roma İmperiyasının bütpərəst mərkəzlərindən biri idi və təkallahlı səmavi dinlərin təbliğatçıları ölüm cəzası ilə üz-üzə qalırdılar. Rəvayətlərə görə, Yunus və Yəhya şəhərə gəldikdə bütpərəstlərin təqibindən qorunmaq və gizli ibadət etmək üçün məhz bu yeraltı otağı bir sığınacaq, ilk gizli kilsə kimi istifadə ediblər.
Şəhərin kənarında dülgərlik edən Həbib-i Nəccar bu elçilərlə qarşılaşır, onların gətirdiyi ilahi mesajı qəbul edir və onlara bu məkanda yoldaşlıq edir. Sonradan hər üçü bütpərəst xalq tərəfindən şəhid edilir.
Dünyanın heç bir yerində Həzrəti İsanın elçilərinin (həvarilərinin) məzarı və ya xatirə otağı bir İslam məscidinin təməli, bünövrəsi ola bilməzdi. Lakin müsəlmanlar 638-ci ildə Antakyanı fəth edəndə, bu elçilərin xatirəsinə və qəbirlərinə toxunmamış, əksinə, onların müqəddəsliyini qəbul edərək məscidi birbaşa bu otağın üzərində ucaltmışlar.
6 fevral zəlzələsində məscidin üst hissəsi (günbəzi və divarları) tamamilə yıxılsa da, yerin altındakı bu möhkəm qaya otaq və daxilindəki Yunus ilə Yəhyanın xatirə məzarları möcüzəvi şəkildə heç bir zərər görmədən bütöv qalmışdır. Bu gün aparılan bərpa işlərindən sonra da həmin yeraltı otaq öz qədim, mistik və sülh dolu ruhunu tamamilə qoruyub saxlayır.
Orxan Musabəyli, Bizimyol.info
