Qarabağ Gündəm Cəmiyyət Hadisə Siyasət Dünya Sağlamlıq Sosial-İqtisadi
Türkiyə əsas vasitəçiyə çevrilə bilər: Müharibə yekunlaşırmı?
Türkiyə əsas vasitəçiyə çevrilə bilər: Müharibə yekunlaşırmı?

Putinin Şolz və Makronla telefon danışığının açıqlanmasından sonra Ukraynada yenidən sülh gündəmə gəlib. Müharibəni mümkün qədər tez bitirmək bütün tərəflərin arzuladığı nəticədir. Razılaşmada mümkün olmayan məsələ şərtlər idi. Bununla belə, indi sülh üçün şərait yaranmağa başlayır, çünki tərəflərin müharibə yolu ilə nəyə nail olub-olmayacağı bəlli olub.

Artıq Rusiyanın Ukraynanı tamamilə işğal etməsi və ya tabeçiliyində olan hökumət qurması mümkün deyil. Bütün tərəflər bundan xəbərdardır. Bununla belə, heç kim Rusiyanın Ukraynadan qeyd-şərtsiz çıxmasını belə variant hesab etmir, halbuki Sovet İttifaqı Əfqanıstandan çıxmışdı.

ABŞ və NATO ölkələri Ukraynaya 50 milyard avrodan çox silah yardımı vəd edib. Lakin Fransa və Almaniya mümkün sülh üçün Rusiyaya qəbuledilməz şərtlər təklif etmək istəmirlər. Hər iki ölkə hərbi superdövlət olan Rusiya ilə münaqişədən qaçır, təxribat xarakterli tondan çəkinirlər.

Almaniya kansleri Olaf Şolz müharibə ilə bağlı heç vaxt qələbə sözünü işlətməyib və o, Co Baydendən fərqli olaraq Putini hərbi cinayətkar adlandırmaqdan çəkinir. Makron deyir ki, heç kim Rusiyanı aşağılamamalıdır. Heç bir liderin Rusiyanı iqtisadi cəhətdən bitirmək və ya sülh üçün utanc verici hərbi məğlubiyyətə uğratmaq fikri və ya planı yoxdur.

“Spiegel Online”-da yer alan xəbərə görə, rəsmi açıqlamaların əksinə olaraq, ABŞ rəsmiləri səhnə arxasında NATO müttəfiqlərinə deyirlər ki, onların məqsədi Rusiyanı məğlub etmək deyil, Putində müharibədə qalib gələ bilməyəcəyi hissi yaratmaqdır.

Qərb kəşfiyyat orqanları Ukraynanın müharibənin ilk aylarında gözlənilməz uğur qazanmasına baxmayaraq, qısa müddətdə müharibədə qalib gəlməyi demək olar ki, qeyri-mümkün hesab edir. Rusiya isə ilk aylarda planlaşdırılmamış hücumlar əvəzinə özü üçün vacib olan bölgələrdə cəmləşməyə başlayıb və orada müəyyən hərbi uğurlar qazana bilib. Həmçinin, Rusiya ilk aylarda texnika, təchizat və rabitə problemlərini həll etmiş kimi görünür.

Rusiyanın meydandakı yenilənmiş vəziyyəti aylarla davam edəcək bir müharibənin öhdəsindən gələ bilər. Ukraynanın aldığı bütün dəstəyə baxmayaraq, hərbi ədəbiyyatda “tükətmə müharibəsi” kimi tanınan bu strategiya uzun müddət davam edə bilməz. ABŞ-ın müdafiə naziri Loyd Ceyms Austin də müttəfiq ölkələrə illərlə davam edə biləcək müharibəyə hazır olmaları barədə mesaj verib.

Sülhə məcbur etmək üçün hər iki tərəfin aşkar üstünlüyü və ya məğlubiyyəti yoxdur. Rusiya, ən azı, müharibənin başlamasına səbəb kimi göstərdiyi Donbası ələ keçirməyə, Ukraynanın cənubunda işğal etdiyi əraziləri ilhaq etməyə çalışır. Məqsədlərinə də yaxınlaşıb. Bundan əlavə, bu məqsədlər üzərində cəmləşərək, köhnəlmə müharibəsini davam etdirmək üçün texniki, iqtisadi və mənəvi kapitala sahibdir. Putinin başlatdığı bu uzunmüddətli müharibə Qərb müttəfiqliyini məhv edə və ya hətta pozacağının işarələrini göstərir.

Müharibənin tərəfləri ilk aylardakı qəzəb və nifrətdən sanki yavaş-yavaş imtina edirlər. Davosda Krımın geri alınmasını real görüb-görmədiyi ilə bağlı suala Zelenski belə cavab verib: “Yəqin ki, bu, yüz minlərlə Ukrayna əsgərinin həyatı bahasına olardı”.

Artıq tərəflərin mənfəət və zərər balansları aydınlaşmağa başlayıb. Rusiyanı incitmədən sülh variantı yeganə həll yolu kimi ortaya çıxır. Putinin Rusiyanın kənd təsərrüfatı məhsullarına qarşı Almaniya və Fransaya tətbiq etdiyi sanksiyaların azaldılması müqabilində Ukrayna limanlarından taxıl ixracına icazə vermək təklifi əslində Türkiyə də daxil olmaqla, bütün dünyanın nəticəsini gözlədiyi sövdələşmədir. İndi tərəfləri real gözləntilərə inandıracaq bir iradə işə düşməlidir. Bu nöqtədə Türkiyənin vasitəçiliyi yenidən əhəmiyyət qazana bilər.

Mətin Şükürlü, Bizimyol.info

Paylaş »
Son xəbərlər
Bütün xəbərlər »