Bürclər - 6 İYUN
İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
İTV-də yeni təyinat
Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı

Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir

Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
Bölmə :
Cəmiyyət
Yayım tarixi :
4/6/2017 [22:54]
Baxılıb :
2462 dəfə

Ailəsizlik, kimsəsizlik ağırdır. Hazırda dünyada 24 milyon uşaq alternativ qayğı müəssisələrində (internat evləri, ailə əsaslı uşaq kəndi) yaşayır. Hər 3 uşaqdan 1-i həmin müəssisələrdə zərərli şərtlər riski ilə üzləşir. Azərbaycanda hər yüz min uşaqdan 386-sı alternativ qayğı ilə əhatə olunub. Belə uşaqların 86%-i valideynlərin tələbi ilə uşaq müəssisələrinə (kobud desək, uşağına könüllü “yetim” statusunu verir) yerləşdirilir. 

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, bu barədə tanınmış sosioloq Cavid İmamoğlu bəyan edib. 

“Atılmış uşaqlarla yanaşı ətrafımızda valideynləri vaxtsız həyatdan köçmüş, yaxud məhkumluq həyatı olan, ata və ananın sağlamlıq imkanı məhdud olan uşaqlar var ki, onların başqalarının himayəsinə mütləq ehtiyacı var. Bizdə alternativ qayğı deyəndə, internat evləri və ya uşağın 2-ci, 3-cü dərəcəli qəyyumluq yolu ilə onu qanadı altına almış qohumlar  nəzərdə tutulur. Qohumların kimsəsiz uşağa sahib çıxması milli və gözəl ənənəmizdir.  Amma alternativ qayğı deyiləndə burada başqa bir yardım modeli də var ki, bu da himayədər (foster) ailə formasıdır, bu uşağa heç bir qohumluq əlaqəsi olmayan ailənin onu doğmalaşdırmasıdır. Başqa sözlə, bu ailə modeli bir qədər bizim üçün qeyri-ənənəvi formadır".

Hazırda SOS uşaq kəndləri Assosiasiyasının həm də ictimai vəkillik üzrə məsləhətçisi olan  C. İmamoğluna görə, təmsil etdiyi qurum BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyası, yerli qanunvericiliyə- Ailə məcəlləsi, "Uşaq hüquqları", "Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında", "Sosial xidmət haqqında" qanunlara və "De-institutlaşdiırma və alternativ qayğı" Dövlət Proqramına əsasən fəaliyyət göstərir. Bakı və Gəncədə SOS uşaq Kəndləri var, Sumqayıtda isə həm də Gənclər evi və təhsil proqramları işləyir. 17 ildir, SOS Uşaq Kəndi onlarla uşağa, gəncə ailəsi kimi yanaşır”.

Yad uşağı öz uşaqlarınıza qatıb böyüdə bilərsinizmi?

BMT-nin uşaqların hüquqlarını təmin edəcək saysız tövsiyyələri var. Onlardan biri də uşaqlar üçün alternativ qayğıya dair qaydalardır. Həmin qaydalarda ana xətt uşaqların ailə mühitindən kənarda, bioloji valideynlrdən ayrı böyüməməsi vurğulanır və təşviq edilir. BMT qaydalarında əsas iki prinsip yer alır: zərurət və uyğunluq. Bu o deməkdir ki, uşaqlar yalnız ən son halda ailədən kənarda qayğı görə bilər. Bu gün çoxunun bəhanəsi olan yoxsulluq, uşaqdan imtina üçün əsas verə bilməz! Digər məsələ isə uşaq yalnız ona uyğun olan yerdə, mühitdə böyüməlidir, o himayəyə götürülsə belə, hüquqları pozula bilməz. Azərbaycanda kimsəsiz uşaqların himayəsi və alternativ qayğı ilə bağlı Dövlət Proqramı(2006-2015) iki il əvvəl bitsə də, onun gözlənilən nəticələri barədə ictimaiyyət kifayət qədər məlumat ala bilməyib. Halbuki proqramda ailələrə verilən uşaqların sayı artırılmalı, internat tipli müəssisələrdəki uşaqlar ailə əsaslı sosial xidmət sistemi ilə əvəz olunmalı idi. İndi ölkədə barmaqla sayılacaq  ailə tipli uşaq evi var ki,  buna SOS Uşaq kəndini nümunə göstərmək olar.

Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin ictimayyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri Elgün Səfərov bildirib ki, Azərbaycanda hələ sovet dövründən kimsəsiz uşaqlar 3 yaşınadək Səhiyyə Nazirliyi tabeliyində, daha sonra isə Təhsil Nazirliyinin nəzdnindəki  müəssisələrdə böyüyürdü. Bu gün görülən işlər nəticəsində internat evlərinə yerləşdirilən uşaqların sayında müəyyən azalma müşahidə edirik. Uşaqların daha çox ailə içində yaşaması, ən son halda internat evinə verilməsi, bioloji valideynlərindən kənarda böyüdülməsinin qarşısını alınması vacibdir.

Təəssüf ki, bir çox halda uşaqların valideynlərinin məhkumluq həyatı, ata və ya ananın vəfat etməsi ilə əlaqədar onlar kimsəsiz vəziyyətinə düşür. Bu halda belə uşaqların yaşayacağı yer, onun bütün maraqları nəzərə alınaraq  seçilməlidir. Azərbaycanda ta qədimdən gözəl ailə ənənələri mövcuddur, amma bu gün elə hallarla qarşılaşırıq ki, uşaqlar asanlıqla küçəyə atılır, onara qayğı göstərilmir, bəzən belə uşaqlara yaxınları da sahib çıxmır. Doğmaları tərəfindən himayəyə götürülmüş kimsəsiz uşaqlarsa, bəzən nəzarətdən kənarda qalır, uşaqların özbaşnalığı ağır nəticələrə gətirib çıxarır. Azərbaycanda övladlığa götürülmə ilə himayədar(foster) ailə  məsələsi bəzən qarışdırılır. Övladlığa götürülən uşağın ailədəki  taleyi bir qədər qaranlıq qalır, belə uşaq ailədə tək olur. Amma himayədar ailə modeli kimsəsiz uşaqlar üçün daha uyğun formadır.

Beynəlxalq təcrübəyə baxsaq, xarici ölkələrdə “foster family” deyilən ailələrdə bəzən 8-9 uşaq olur. Ata, ana özünün 2-3 uşağı ilə yanaşı bir neçə uşağı da himayəyə götürür və beləcə kimsəsiz uşaq ailə qazanır. Foster ailə modelinin üstünlüyü odur ki, övladlığa götürülən uşaq getdiyi evdə tək olur, amma himayədər ailəyə gəlmiş kimsəsiz uşaq orada uşaqlarla qaynayıb qarışır, özünə bacı, qardaş qazanır. Xarici ölkələrdə foster ailə statusunu qazanmaq üçün ailə xüsusi müqavilə bağlayır ki, dövlət ona uşağa baxdığı üçün müəyyən təzminat və məvacib ödəyir. “Ata”, “ana” sertifikatlaşdırılır, foster ailənin başçıları nəzarətdə saxlanılır. Beləcə kimsəsiz uşaqlar ailə daxilində böyüyür. Azərbaycanda da belə ailələr olub, bu gün də var. Amma bu şəxsi istəklə baş verir. Foster ailə modelini dövlət səviyyəsində daha geniş tətbiqi üçün qanunvericilik, mexanizmlər və təşviqi olmalıdır. Bu yolla atılmış və kimsəsiz uşaqların mənəvi ailələrə cəlb etməklə, onların gələcəyini qurmaq olar”.

Sosial iş üzrə ekspert  Gülnar Nəzərovanın fikrincə isə, foster ailə modeli üçün cəmiyyətimiz hələ hazır deyil. Əvvəl maarifləndirmə olmalı, sonra təcrübə öyrənməlidir. Çünki bizdə valideynlərin çoxu öz ovladını düzgün tərbiyə etməkdə çətinlik çəkir, qaldı ki, başqa uşaqlara qayğı göstərsin ."

Necə edək ki, uşaq öz ailəsində qalsın?

İnternat evləri, uşaq evləri tərbiyə müəssisələri, atılmış sağlamlıq imkanı məhdud uşaqlar üçün kimsəsiz uşaq evləri hələ ailə ab-havası yaratmaq deyil. Burada uşaqların təhlükəsiz yaşamaq və inkişaf hüququ qoruna bilər, amma uşaqların psixoloji, mənəvii vəziyyəti qənaətbəxş ola bilməz. Bu səbəbdən alternativ qayğı dedikdə SOS uşaq kəndi tipli müəssisələrin çoxaldılması yaxşı olardı. Burada kimsəsiz uşaqların ayrıca evi var, maddi dəstək alan qayğıkeş "ana"larıyla  yaşayırlar. Alternativ qayğını özündə ehtiva edən ailə tipli kəndlərlə yanaşı, burada  ötən ildən Günərzi uşaq baxçası da təşkil edilib. Uşaqların bütün hallarda ailədə qalmasını təşviq edən SOS Uşaq kəndinin layihə koordinatoru, sosial işçi Sara Ağayevanın sözlərinə görə, məqsəd sosial, iqtisadi proqremli ailələrə dəstək olub, onların uşaqdan imtinasına əngəl olmaqdır. "Hazırda Günərzi baxçamızda  3-6 yaş arası, 23 uşaq var. Səhər 8-dən axşam saat 8-dək onlara baxırıq, əsasən tək ana ilə yaşayan uşaqların valideynləri sosial xidmət sahəsində çalışdığı səbəbdən uşaqla çətin olur. Məktəb yaşına çatanda yenə onlara dəstəyimizi göstəririk, təki uşaq öz valideynindən kənarda böyüməsin."

Hər uşaq ailə içində böyüməlidir, ailəsi yoxdursa, gəlin, onlara ailə olaq!

P.S. Söhbəti gedən foster ailəyə H. Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın ailəsi misal ola bilər. 2 il əvvəl o 1 yaşlı Əminəni  himayəyə götürüb, hazırda onu əkiz oğlanları ilə birgə böyüdür.


Paylaş:
6/6/2017 [00:50]: Bürclər - 6 İYUN
5/6/2017 [22:06]: İyirmi səkkiz il sonra Naxçıvanda
5/6/2017 [10:36]: İTV-də yeni təyinat
5/6/2017 [10:33]: Ağır vəziyyətdə olan azərbaycanlı nazir Türkiyəyə aparıldı
5/6/2017 [10:29]: Bakıda dəhşətli hadisə: Bardan evə gətirdiyi qadını...
5/6/2017 [10:20]: 26 yaşlı milyarderdən qeyri-adi Ramazan hədiyyəsi - VİDEO
5/6/2017 [10:17]: “Maşın”da növbəti insident
5/6/2017 [10:04]: Azərbaycan elminə ağır itki üz verib - FOTO
5/6/2017 [08:49]: İlanlar həyət və evlərə daraşıb - FOTO
5/6/2017 [08:37]: Saatlı və Qubada ev yanıb
5/6/2017 [08:33]: Putin: “ABŞ bütün dünyada siyasi proseslərə müdaxilə edir”
5/6/2017 [08:28]: Qonşu qadınlar arasında dava
5/6/2017 [08:21]: İki xalaoğlu bıçaqlandı
5/6/2017 [08:18]: Dörd ölkə Qətərlə diplomatik münasibətləri kəsdi
5/6/2017 [01:19]: Dərmandan daha təsirli olan gilas haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ
5/6/2017 [00:07]: Bürclər - 5 İYUN
4/6/2017 [23:33]: Azərbaycanda qeyri-adi toy karvanı - VİDEO
4/6/2017 [23:10]: Məşhurların siması olduğu şirkət fırıldaqçı çıxarsa...
4/6/2017 [22:54]: Belə uşaqların 86%-ini valideynlər özü “yetim” edir
4/6/2017 [22:42]: Toyda dava düşdü - yaralananlar var
4/6/2017 [22:18]: Azərbaycanda ağır yol qəzası - 6 nəfər yaralandı
4/6/2017 [21:51]: Ağız, tər və sidik qoxuları bu xəstəliklərin XƏBƏRÇİSİDİR
4/6/2017 [21:47]: Qardaş bacısını internetdə satışa çıxardı -Londonda
4/6/2017 [21:41]: Ramazanın 10-cu gününün duası, imsak və iftar vaxtı
4/6/2017 [21:38]: 16 yaşlı qız intihara cəhd etdi
4/6/2017 [20:49]: Sürücülərin nəzərinə: bu yerlərdə parklanma ödənişli olacaq
4/6/2017 [20:14]: Araz Ağalarov: “Biz qənaət etməyi yaxşı bacarırıq”
4/6/2017 [19:53]: Səbəbsiz gülüş bu 4 XƏSTƏLİYİN simptomu ola bilər
4/6/2017 [19:37]: Məhəmməd peyğəmbərdən bəhs edən qalmaqallı film 2 gün sonra televiziyada göstəriləcək
4/6/2017 [19:32]: Bakıda qəribə olay: Xalası ilə xəstəxanaya gedən uşaq yoxa çıxdı
4/6/2017 [19:22]: Hökumət “Tanrıların qızılları”na göz dikdi: Trilyon dollarlıq xəzinə uğrunda MÜHARİBƏ
4/6/2017 [19:03]: Vahid Mustafayevin adı hallanan hadisəylə bağlı Rəsmi açıqlama
4/6/2017 [18:44]: Bakı aeroportunda kuryoz hadisə - Başqasının pasportuyla DSX-dən keçdi
4/6/2017 [18:32]: Göygöldə əcnəbi turistin başına iş gəldi
4/6/2017 [18:28]: Azərbaycanda DƏHŞƏT: Mühərrikin pəri sürücünün qarnını parçaladı
4/6/2017 [16:43]: Polis Vahid Mustafayevin motosiklet karvanını saxladı - FOTOLAR
4/6/2017 [16:11]: Londonun şərqində xüsusi əməliyyat keçirilir
4/6/2017 [15:18]: Natiq Əliyevin vəziyyəti ilə bağlı xəstəxanadan AÇIQLAMA
4/6/2017 [15:00]: Polisin otellərdə nikahsız vətəndaşlara qarşı reydləri barədə yazılara DİN-dən AÇIQLAMA
4/6/2017 [14:41]: “İntihar etməyə gedirəm” yazan uşağın meyiti tapıldı
4/6/2017 [14:35]: Azərbaycan prezidenti Böyük Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib
4/6/2017 [14:02]: ABŞ PKK-nın Suriya qolu ilə Rakka əməliyyatına başlayıb
4/6/2017 [13:26]: Çempionlar Liqasının final oyunu zamanı İtaliyada 1000-dən çox insan xəsarət aldı - VİDEO
4/6/2017 [13:07]: Londonda terror aktları nəticəsində ölənlərin sayı artır - VİDEO
4/6/2017 [12:34]: Rusiyanın güllələnərək öldürülənlərin sayı 9 nəfərə çatıb
4/6/2017 [12:09]: İyunun 5-ə HAVA PROQNOZU
4/6/2017 [11:58]: Nazir xəstəxanaya yerləşdirildi
4/6/2017 [11:24]: Dolların iyunun 5-nə olan məzənnəsi
4/6/2017 [11:20]: Sərxoş sürücü ağır qəza törətdi: ÖLƏN VAR
4/6/2017 [10:11]: "Zidan ömrü boyu "Real"da qala bilər"
4/6/2017 [10:00]: London polisi terrorçu olduğu ehtimal edilən üç nəfəri məhv etdi
4/6/2017 [09:53]: Rusiyada 8 nəfər güllələnərək öldürüldü
4/6/2017 [09:48]: Cəbhə xəbərləri
4/6/2017 [09:40]: Tramp Londona yardım təklif etdi
4/6/2017 [09:29]: Manilada kazinoya silahlı basqın: 36 nəfər öldü - VİDEO
4/6/2017 [09:10]: Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə birgə hərbi təlim
4/6/2017 [09:05]: Göygöl sakini körpüdən yıxıldı
4/6/2017 [09:02]: Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi keçirilir
4/6/2017 [08:57]: Londonda terror aktları: 6 nəfər öldü, 30 nəfər yaralandı
4/6/2017 [00:43]: Qeyri-adi hadisə: Göyərçin Putinə "hərbi salam" verdi -VİDEO
4/6/2017 [00:23]: Putin: "NATO-da müttəfiq yoxdur, yalnız vassallar var"
4/6/2017 [00:08]: Bürclər - 4 İYUN
3/6/2017 [23:37]: Pulun yoldan çıxardığı milyarderlər
3/6/2017 [23:15]: İnanılmaz - Körpə qocalıq sindromu ilə doğuldu
3/6/2017 [22:24]: Bakıda onlarla sakin tülkülərin hücumuna məruz qalıb
3/6/2017 [22:15]: 19 yaşlı qızını bıçaqlayıb Azərbaycandan qaçmaq istədi
3/6/2017 [22:09]: Əfqanıstanda qəbiristanlıqda partlayış: 20 ölü
3/6/2017 [21:51]: Sankt-Peterburq sakini iyun ayında donub öldü
3/6/2017 [21:43]: ABŞ-da homoseksual ata "ana" olmağa hazırlaşır
3/6/2017 [21:25]: "Nəqliyyat və logistika sektorlarında ticarət və biznes imkanları" mövzusunda seminarı keçirilib
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: bizimyol07@gmail.com