"Ərin avradını döyməsi elə qadına xeyirdir" - ərəb elmlər doktoru (VİDEO)
Azərbaycanda bu siqaretin satışı qadağan edildi - FOTO
DİN Bakıda baş vermiş atışma ilə bağlı məlumat yayıb
Nazir: Əmək pensiyası üçün staj məhdudiyyəti aradan qaldırılacaq

Neft Fondunun qaydasız idarəçiliyi bizə nə vəd edir?

Bölmə :
Köşə
Yazar :
Qubad Ibadoğlu
Təqdimat :
Azərbaycan Demokratiya və Rifah (ADR) hərəkatının sədri,iqtisadçı ekspert
Yayım tarixi :
11/1/2017 [16:19]
Baxılıb :
332 dəfə

Yanvarın 10-da Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) 2017-ci il büdcəsi haqqında Azərbaycan Prezidenti Fərman verib. Dövlət Neft Fondunun 2017-ci il büdcəsinin gəlirləri 8 milyard 370 milyon 589,8 min manat, xərcləri isə 14 milyard 483 milyon 856,0 min manat məbləğində təsdiq edilib. 

ARDNF-nin 2017-ci il üçün büdcəsi ilə əlaqədar aşağıdakı məqamlara diqqət çəkmək istərdim. 

1) Fondun büdcəsinin təsdiqi proseduru pozulur. Bu il üçün də ARDNF-nin büdcəsi 1 ay 10 gün gecikdilərək təsdiq edilib. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 12 sentyabr tarixli 579 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun illik gəlir və xərclər proqramının (büdcəsinin) tərtibi və icrası Qaydaları”nın 4.4 bəndində deyilir: “Neft Fondunun büdcəsi hər il 1 dekabr tarixindən gec olmayaraq təsdiq edilir”. Təəssüf ki, qanunvericiliyin bu tələbi ARDNF yaranandan bu günədək heç vaxt yerinə yetirilməyib. 

2) Fondun büdcəsinin kəsiri kəskin artır. İlk dəfədir ki, ARDNF-nin büdcəsinin kəsiri onun xərclərinin 42,2 faizini təşkil edəcək. Fondun bu i il üçün gözlənilən büdcə kəsiri 6 milyard 113 milyon 226, 2 min manat olacaq ki, bu da xərclərin 42,2 faizinin Fondun aktivləri hesabına maliyyələşdiriləcəyinə deməyə əsas verir. Bu il ilk dəfədir ki, o Fondun illik gözlənilən gəlirləri onun planlaşdıırlan xərclərinin 57,8 faizini örtə biləcək. 

3) Fondun mədaxilinin təminatında tükənən və azalan gəlirlər üstünlük təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun 2017-ci il büdcəsinin gəlirləri əsasən Azərbaycan Respublikasının payına düşən karbohidrogenlərin satışından əldə edilən xalis gəlirlər hesabına formalaşacaq. Bu il üçün proqnoza görə, bu mənbədən Fondun büdcəsinə 7 milyard 550 milyon 705,3 min manat vəsait daxil olacaq ki, bu da ümumi gəlirləri 90,2 faizini təşkil edəcək. Bu məbləğ neft və qaz hasilastının səviyyəsidən və dünya bazar qiymətlərindən asılı olaraq dəyişə bilər. 

4) Fondun aktivlərinin idarəolunmasından gəlirləri manatla artır. Dövlət Neft Fondunun valyuta aktivlərinin yerləşdirilməsindən və idarə olunmasından əldə edilən gəlirləri 800 milyon manata qədər proqnozlaşdırılıb. Bu o deməkdir ki, Fondun bu mənbədən gəlirlərinin manatla artımında milli valyutanın aparıcı valyuta vahidlərinə nəzərən devalvasiyası əhəmiyyətli rol oynayacaq. 

5) Böhranın xərcləri Fonddan maliyyələşdirilir. İlk dəfə olaraq bu il Fondun büdcəsində makroiqtisadi sabitliyin təmin edilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına transfert nəzərdə tutulub. Onun yuxarı həddi 7,5 milyard manat müəyyən edilib ki, bu da Fondun cari ildə proqnozlaşdıırlan gəlirlərin 90 faizə qədərini təşkil edir. Halbuki, “Neft və qaz gəlirlərinin idarə olunması üzrə uzunmüddətli Strategiya”nın qüvvədə olduğu dövrdə “daimi real xərclər” prinsipi əsasında müəyyənləşdirilmiş xərc hədlərinə riayət olunmalıdır. Bu qayda yenə də pozulub. Strategiyaya görə, ortamüddətli xərclərin həcmi qeyri-neft kəsirinə (neft sektoru istisna olmaqla, ölkənin konsolidasiya olunmuş büdcəsinin gəlirləri və xərcləri arasında fərqə) əsasən və uzunmüddətli xərc limitləri nəzərə alınaraq müəyyən olunmalıdır. Xərclərdə ildən-ilə kəskin dəyişikliklər arzuolunmazdır və nəzərə almaq lazımdır ki, qeyri-neft kəsiri belə sürətlə ani dəyişə bilməz.

6) Fiskal qaydalar olmadan Fondun gəlirlərinin dördə üçündən çoxu xərclənir. "Azərbaycan Respublikasının 2017-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanununun tətbiqi barədə fərmanda ARDNF-dən dövlət büdcəsinə transfertin yuxarı həddinin tənzimlənməsinə və fiskal dayanıqlılığın gücləndirilməsi məqsədilə yeni fiskal qaydalara dair təkliflərini 6 ay müddətində hazırlayıb. Bundan sonra dövlət büdcəsinə nəzərdə tutulan transfertin yuxarı həddinin aylıq və rüblük bölgü əsasında həyata keçirilməsini Maliyyə Nazirliyi və Mərkəzi Bankla əlaqələndirməklə təmin edəcək. Lakin, hətta bu qaydalar bu il hazırlansa da növbəti ildən qüvvəyə minəcək, bu isə o deməkdir ki, bu il də nəzərə alınmaqla hökümət fiskal qaydalrı Fondun gəlirlərinin 80 faizə qədərini xərcləyəndən sonra tətbiq edəcək. Bu isə o deməkdir ki, indiyə qədər qaydasız xərclənən neft gəlirləri tənzimlənməyib. Təbii sərvətlərdən gəlirlərin idarə olunmasında fiskal qaydalar və fiskal çərçivə çox vacib olsa da bununla əlaqədar olaraq, hökümətə dəfələrlə təkliflər versək də indiyə qədər nəzərə alınmayıb. 

Tərəfimizdən sonuncu belə təklifi 2012-ci ildə Maliyyə Nazirliyinə təqdim olunub. Hazırda yenə də aşağıdakı suallar açıq qalır:

• Hər il Fonddan gəlirlərin neçə faizi çıxarıla bilər?
• Uzun müddətli yığım və xərcləmə qərarları hansı prinsiplərlə idarə olunur?
• Hansı xərc maddələri Fonddan maliyyələşdirə bilər, hansılar maliyyələşdirilə bilməz?

7) Fondun büdcəsinə Hesablama Palatası rəy vermir. “Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının Daxili Nizamnaməsi”nə görə, Hesablama Palatası Neft Fondunun büdcəsi ilə bağlı rəy verməlidir. Belə ki, Nizamnamənin 4-cü bəndinin 12-ci maddəsində qeyd olunur ki, “Dövlət büdcəsinin və büdcədənkənar dövlət fondlarının (institutlarının) büdcə layihələri ilə bağlı rəy vermək. Bu, Hesablama Palatasının əsas öhdəliklərindən biridir. Bundan əlavə, 29 dekabr 2000-ci il tarixli 434 saylı Prezident Fərmanı ilə təsdiq olunmuş "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Fondu haqqında Əsasnamə”nin 1.3-cü maddəsində qeyd olunur ki, “Fond büdcədənkənar institutdur”. Ona görə də Hesablama Palatası Neft Fondunun büdcəsinə dair rəy verməlidir. Hesablama Palatası tərəfindən Neft Fondunun budcəsinə rəy verilməməsi, eləcə də ali audit və parlament nəzarəti imkanlarının məhdudluğu və xərcləmələrlə bağlı qərarların qəbul edilməsi prosesində icra hakimiyyətinın inhisarçılı rolu səmərəli xərcləmələr həyata keçirməkdə ciddi problemlər yaradır.

8) Fondun fəaliyyətinə ictimai nəzarət yoxdur. Dövlət Neft Fondunun Əsasnaməsinin 5.4-cü maddəsində deyilir: “Müşahidə Şurası” Fondun fəaliyyəti üzərində ümumi rəhbərliyi təmin etmək üçün müvafiq dövlət orqanları və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları, həmçinin digər şəxslərdən formalaşdırılır.” (Fondun Müşahidə Şurasında vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının nümayəndəsinin təmsil olunması) əməl olunmadığı üçün onun idarə olunmasında vətəndaş iştirakçılığı və ictimai nəzarət imkanları məhdudlaşdırır və bu da Müşahidə Şurasının formal fəaliyyətini şərtləndirir.
Yekun olaraq onu qeyd etmək istərdim ki, bu ildə də saxlanılan status-kvo şəraitində neft gəlirlərinin sürətli xərclənməsi onun gələcək nəsillər arasında ədalətli paylanmasını mümkünsüz edir. Eyni zamanda, Hesablama Palatasını, parlamenti və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarını bu prosesdən kənarda qoymaqla bir tərəfdən xərcləmələrlə bağlı qərarların qəbul edilməsini icra hakimiyyətinin inhisarında saxlamağa səbəb olur, digər tərəfdən isə şəffaflığın və ictimai nəzarətin təmin olumamasına yol açır.

Paylaş:
24/1/2017 [13:04]: Aparıcı canlı yayımda qonağını yandırdı - VİDEO
24/1/2017 [13:02]: "Ərin avradını döyməsi elə qadına xeyirdir" - ərəb elmlər doktoru (VİDEO)
24/1/2017 [12:48]: Azərbaycanda bu siqaretin satışı qadağan edildi - FOTO
24/1/2017 [12:45]: DİN Bakıda baş vermiş atışma ilə bağlı məlumat yayıb
24/1/2017 [12:43]: Nazir: Əmək pensiyası üçün staj məhdudiyyəti aradan qaldırılacaq
24/1/2017 [12:43]: Vaqif Aydınoğlu Lavrov haqda süjetdən danışdı — "Nə fikir səsləndirmişəmsə, arxasında dayanıram"
24/1/2017 [12:36]: Bakıda karton qutuda böyüyən uşaq - 2013, 2014, 2015 və 2017-ci illərdə - FOTOLAR
24/1/2017 [12:35]: Kapital Bank yenilənmiş Mobil və İnternet Bankçılıq xidmətini təqdim etdi 
24/1/2017 [12:24]: 90 il öncəki böhran qayıdır - ACLARIN MÜHARİBƏSİ
24/1/2017 [12:23]: Planetimizə sürətlə uçan naməlum obyekt yaxınlaşır
24/1/2017 [12:17]: Park Bulvar AVM-də  Endirim Festivalı!  - FOTO
24/1/2017 [11:44]: Musa Quliyev: “Məcburi köçkünlərə ayrılan müavinətin taleyi hansısa qurumdan asılı olmayacaq”
24/1/2017 [11:37]: Kəmaləddin Heydərov Tovuzda vətəndaşları qəbul edəcək
24/1/2017 [11:19]: Azərbaycanda 11 ayda boşananların statistikası
24/1/2017 [11:10]: Sürücülərə bəd xəbər — yeni cərimə növü gəlir
24/1/2017 [11:03]: Azərbaycanda ən çox hansı xəstəliklərin qeydə alındığı açıqlanıb
24/1/2017 [10:57]: Nazir: "Pensiyaların sığorta hissəsinin artırılması 1 milyon 240 min nəfərə şamil olunacaq"
24/1/2017 [10:38]: Sükan arxasında yuxulayan sürücü Bakı-Sumqayıt yolunu dağıtdı - FOTO
24/1/2017 [10:20]: Qənimət Zahid və Mirzə Sakit qardaşlarının anası dünyasını dəyişdi
24/1/2017 [10:19]: Bakıda avtomobil atəşə tutuldu
24/1/2017 [10:13]: Azərbaycanda rəsmi işsiz statusu alanların sayı açıqlandı
24/1/2017 [10:11]: Erməni ilə evlənən Azərbaycan təmsilçisinin keçmiş xanımından ilginc açıqlama — FOTOLAR
24/1/2017 [10:02]: Avtomobil su kollektoruna düşdü: yaralılar var
24/1/2017 [09:54]: Göyçaylı deputat AŞPA-nın vitse-prezidenti seçildi
24/1/2017 [09:46]: Azərbaycan əhalisinin sayı 1% artıb
24/1/2017 [09:45]: Cibuti parlamenti Xocalı soyqırımının tanınması barədə qərar qəbul edib
24/1/2017 [09:44]: Merkel: “Dünya yeni tarixi dövrə qədəm qoyur”
24/1/2017 [09:17]: Neft bahalaşır
24/1/2017 [09:05]: Trampdan qəribə qərar- İspanlar çox qəzəbləndi
24/1/2017 [08:52]: Sahibini üzdən tanıyan telefonlar gəlir
24/1/2017 [00:21]: Bürclər - 24 YANVAR
24/1/2017 [00:12]: Doğma torpağına qovuşan kişi
24/1/2017 [00:06]: 6 yaşlı Fatimənin atası hər kəsdən dəstək istəyir
23/1/2017 [23:54]: DÇ-2018-in püşkatması
23/1/2017 [23:01]: Bəşəriyyəti məhv edəcək virus aşkarlandı
23/1/2017 [22:51]: «Minimum əməkhaqqı 200 manata qaldırılmalıdır»
23/1/2017 [22:28]: Baş-ayaq statistika özünü təkzib edir
23/1/2017 [21:42]: Sabahın hava proqnozu
23/1/2017 [21:26]: Xəstələrini hipnoz edərək təcavüz edən psixoloqun görüntüləri yayıldı -VİDEO
23/1/2017 [21:17]: Keçmiş deputat: “Yerə soxum sizi, tupoylar”
23/1/2017 [21:15]: Deputat: “AŞPA ermənilərin Azərbaycan nümayəndə heyətini ləkələmək cəhdini dəstəkləmədi”
23/1/2017 [20:56]: Açıq Hökumət Platformasının toplantısı keçirildi
23/1/2017 [20:37]: Özəlləşdirmənin obyektivliyinə böyük şübhələr var
23/1/2017 [20:05]: “Prokuror oğlunun 10 min borcunu ödədi”
23/1/2017 [19:50]: «Binanı yandırmışdılar, yolda qəsdən tıxac yaratmışdılar…»
23/1/2017 [19:24]: Maşın körpüdən çaya düşüb, ata ölüb, oğlu ağır xəsarət alıb
23/1/2017 [18:42]: Məcburi köçkünlər və onlara bərabər tutulan şəxslər üçün vahid aylıq müavinət müəyyənləşdirilib
23/1/2017 [18:08]: Təhsil haqqı borcu olan tələbələr üçün növbəti elan sessiyası başlayır
23/1/2017 [17:25]: Maraqlı sosial eksperiment: Dilənçi pul payladı - VİDEO
23/1/2017 [17:15]: Dolların sabaha olan məzənnəsi
23/1/2017 [17:14]: Elman Rüstəmovdan manatla bağlı bəyanat
23/1/2017 [16:59]: "Barselona"da ciddi itki
23/1/2017 [16:49]: “Azərbaycan dünyada nadir ölkələrdəndir ki, öz hesabına yaşayır” - İlham Əliyev
23/1/2017 [16:47]: Avtomobili çəkiclə əzilən yol polisi işdən çıxarılıb
23/1/2017 [16:01]: Milli Məclis bəyanat yaydı
23/1/2017 [15:49]: BDU-da dekan müavininin tələbələri şantaj etməsi ilə bağlı araşdırma başladı - VİDEO
23/1/2017 [15:47]: Jurnalistlər məhkəmənin hazırlıq iclasına buraxılmadı
23/1/2017 [15:44]: Mikayıl Cabbarov "Qafqaz" Universiteti ilə bağlı əmr verdi
23/1/2017 [15:34]: Azərbaycan turistlər üçün ən cəlbedici ölkələrin reytinqində
23/1/2017 [15:22]: Bakıda dönərin içindən mismar çıxdı - FOTOLAR
23/1/2017 [15:06]: “Lider” TV-dən Lavrov qalmaqalı ilə bağlı açıqlama
23/1/2017 [14:26]: “Jurnalistika”nın dekan müavini Aytəkin Zeynalova tələbələri hədələyib - VİDEO
23/1/2017 [14:15]: Azərbaycanda 14 yaşlı qızını boğaraq öldürən anaya hökm oxundu
23/1/2017 [14:04]: Bakıda qeyri-adi biznes: 3 aya 2000 manat - VİDEO
23/1/2017 [13:56]: Azərbaycan İrana kömək təklif etdi
23/1/2017 [13:13]: Sabaha olan HAVA PROQNOZU
23/1/2017 [13:13]: Kanada vətəndaşı olmaq asanlaşacaq
23/1/2017 [13:05]: “Azərbaycan xalçaları” jurnalının 21-ci sayı nəşr olunub - FOTO
23/1/2017 [12:51]: Azərbaycanda dəhşət: 2 yaşlı uşaq yanıb öldü
23/1/2017 [12:45]: 79 dövlət əmlakı hərraca çıxarılıb
BÜTÜN ARXIV BIR SIRADA

Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi


www.bizimyol.info
saytı "Bizim Yol" qəzetinin
internet ünvanıdır
Təsisçi və baş redaktor:
Bahəddin Həziyev
(050) 416 85 05
Veb-redaktor:
Müşfiq Hüseynov
Ünvan: AZ1100, Bakı şəh.,
Mirəli Seyidov küçəsi, 51,
"Arqus" binası
Tel: (+99455) 911 85 15
e-mail: bizimyol07@gmail.com